mandag 31. mai 2021

Da folk tidlig på 1900-tallet mistet eller forkastet metafysiske koordinater, oppstod, på den ene side, positivistisk vitenskapsdyrkning, på den annen, livsfilosofisk kroppsdyrkning. Nedbyggingen av metafysikken sammenfalt med oppbyggingen av fysisk fostring; filosofiske systemer nedmontertes på samme tid som stadionene ble reist (Ør, 62). 

 E Varden refererer JI Sørbø. Her er ein viktig nykjel. Eg har ofte undra meg over sportsinteressa i Noreg. Etter kvart har eg skjøna. Sporten har vorte ei slags meining som har fylt inn der kristendom/metafysikk el. l. gjekk bort. Ein slags overføring av intensiteten i urkyrkjeleg kristendom: "Spring slik at de vinn sigerskransen!" Slike overføringar er det naturlegvis plenty av i eit kristeleg-sekulært samfunn. Men det er interessant. Sport er i alle høve slett ikkje det verste ein kan drive med. Men ein religion eller ei fullstendig livsmeining bør det nok ikkje vere. 

E Varden skriv elles om den mest sentrale tematikken for Noreg nett no, nemleg "olavsarven" og kva retning Noreg som nasjon skal ha. Kan ein tale om eit "nasjonalt kall"? Brennbart stoff, men også eit stoff ein eigentleg ikkje kjem utanom. Ein eller annan kurs vil vi ha, og det gjeld å finne ein god og vis kurs. Og Noreg har vore på "kristningskursen", "Kvitekrist-kursen", "Olavskursen" etc. frå før 1000-talet. 

Store problemstillingar. 

lørdag 29. mai 2021

 Køyring Lauvikvegen i solnedgang. Det var irrgrønt overalt. Magisk. Ein spiritualitet, eit liv, må ha det grøne i seg. Eit kunstverk i naturen - ei bjørk i full blom, eller ei gran med nye skot - er vakrare enn noko kunstverk vi menneske kan lage. (Men, vi kan etterlikne, og bruke vår kreativitet til å utfalde oss)

Når ein startar eit musikalsk prosjekt, aktualiserast kulturelle problemstillingar. Kva skal ein spele? Kva skal ein uttrykke? Kva setting skal ein spele? Kva emosjonell energi? Kva instrument? Kva tradisjon? Kva tekstar? Kva grunnmål? Etc. Like eins: 1 person kan ikkje spele 100 instrument - dog kan 1 person leie andre musikarar.  Men kvar må spele "sitt instrument", som hovudregel. Så samarbeider ein og lagar ein sym-foni. Alt dette krev ein nokonlunde felles kultur. Og der denne kulturen er svak, manglande etc., tek det tid å: kulturere. Dog raskare dersom ein har kjelder å ause frå. (Andre miljø, eigne røynsler, djupare historie og tradisjon mm.)

torsdag 27. mai 2021

 Vi er i eit scenario, og kan ikkje gå ut av det. Vitskapen freistar å finne ein nøytral ståstad å analysere frå. Det er berre mogleg i del-perspektiv. Observatøren er alltid ein kompleks del av det han eller ho observerer. Ute er det vår og snart sumar. Dyr og planter gjer det dei skal. Best er det å bli med i den store straumen. 

onsdag 26. mai 2021

 Ei dame vart 105 år. Ein eg tala med sa: "Ho var nøye med kosthaldet sitt. Kvar morgon var det råkost - gulrot, kålrot, raudbete. Og eit glas kulturmjølk. Grovt brød." Ho gjekk også ein tur kvar dag, sumar som vinter. Ja - ei god dame var det. 



lørdag 22. mai 2021

Bultmann hadde rett i at mykje av det som vart teke som "bokstaveleg skildring av ein ytre røyndom, eller av ytre hendingar i historia" i praksis kunne vere poesi, innlevande visjonar, mytologi o. a. Hans to problem, trur eg, var a) at han heldt seg med ein eksistensiell filosofi som raskt ville vise seg å vere veldig kulturelt bunden og rimeleg snever (d. e. Heidegger, May, Tillich etc.)  Og b) at han heldt seg med ein røyndomsmessig og metafysisk "grunn under føtene" som snart skulle vise seg å vere illusorisk, berre "mytologisk". (Mekanistisk materialisme er bunk som metafysisk røyndomsbilete, sjølv om det er ein modell som pragmatisk sett har mykje for seg). Impulsen var dog naudsynt. Teologi er ikkje berre historisk eksegese, det er i beste fall eit fyrste steg. Bultmanns manglande suksess peikar då meir i retning av at teologisk tolking bør skje innanfor rammer. Av kultur, tradisjon, filosofi, liturgi o. a. Ein kunne seie med Pannenberg at ein må ta omsyn til "heile horisonten". Vel og bra, så langt det rekk, men dette er for protestantisk i tanken. For intellektuelt, for umogleg, for idealistisk. For lite fargar, lukter, skikkar, lydar, menneske, dyr, planter, liturgi, leik etc. (1. trusartikkel i praksis, kunne ein seie). I praksis er dette å vende attende til ein meir "kat-holos" visjon for teologien, men det må likevel skje på ein god del moderne premiss, klokka kan ikkje heilt skruast attende heller. 

onsdag 19. mai 2021

 Ein sunn kultur, eit sunt fellesskap, må også ha innhald, og må ha grenser. Det er vanskeleg for "vår tid" - også vanskeleg i seg sjølv. Det er å håpe, og å arbeide for, at kulturen og fellesskapet er i kontakt med seg sjølve, med naturen, med tradisjonar etc. Likevel. Ein "corollary" her, er at det å ta del i ein kultur og eit fellesskap, også inneber å vere viljug til å oppgje noko av seg sjølv, å la kulturen (eller også "trua") få rom, få sleppe inn. 

Dette er vanskeleg for ein liberal kultur, for der er tanken at sjølvet skal vere verna, avsondra, kontrollert, rasjonelt styrt. Bakgrunnen for dette, er mykje spenningar innad i kristen tru og kultur og tradisjon, som fekk eit sterkt utslag i reformasjonen og etterdønningane, som opna opp for nasjonalstatar sin bruk av militære for å hevde makt og grenser. Eg er usikker på om desse spenningane i det heile kan bli borte, i nokon kultur eller tru. 

I alle fall. Det å opne seg opp, er risikabelt, ein gjer seg sårbar. Ein kan ikkje opne seg opp for alt og alle. Dog, det å stenge hjarta inne, under eit hav av jern, er verre. "Miste seg sjølv" etc. Ein kan opne seg opp for det gode i kulturen, og elske det. 

tirsdag 18. mai 2021

Eit kapittel i Chryssavgis' bok handlar om ørkenen. Ja! Når det er vanskeleg å sjå klart kva som er rett og sant og sunt og rettferdig, er ørkenen/villmarka/audemarka ein stad å reise. Der er ting meir...hm...stille, normalt, djupt, ekte. Naturen/røyndomen er i seg sjølv uendeleg kompleks og djup, og gjev rom for uendeleg kreativitet. 


mandag 17. mai 2021

Korleis ubalanse i livet kan vere læremeister. Ein kan skjøne å måtte endre noko, for å vere meir i tråd med eigen natur, og omkringliggjande natur. Ein kan tru at "dette er midlertidig, dette er unormalt, dette er eit ekstraordinært grep". Så viser det seg å måtte vere permanent, for at livet skal fungere. Og så viser det seg at det var det "gamle normalt" som var unormalt.
Ein ting eg har lært av D Fleming og D Orlov. At ein som menneske og som lokalsamfunn bør rette seg inn på å klare seg sjølv, på uante og uventa måtar. Vi er avhengige av kvarandre som menneske, heilt udiskutabelt. Men kva menneske, primært? Dei som er nær og står rundt? Kyrkje, kommune etc.? Eller - kinesiske arbeidarar og statlege forvaltarar fleire titals mil unna?

søndag 16. mai 2021

- Kontinuitet. Ein ber med seg eit liv i seg sjølv. Eit liv er meint til å ha "an arch". Fasar. Eit godt levd liv. Det går ikkje alltid slik. Men det kan gå bra likevel. I gamalskogen ser ein ofte tre som har kome "feil ut". Dei veks kanskje frå ei fjellhylle, på skrå, nedover. Så kalkulerer treet, synest det som, balanse og kurve. Det lagar ein fin, rund boge, vender seg oppover og innover att, og veks opp mot ljoset. Ein ber med seg livet. Men kanskje var ikkje alle omvegar rette og gode. Det er det "tragiske element", som grekarane var så opptekne av. Kristendomen ser annleis på det tragiske, men.

mandag 10. mai 2021

Å bli god musiker? Seie "ja" til alle konsertforespørslar, uansett kvar dei er. Då går det av seg sjølv. (Så å seie).

torsdag 6. mai 2021

 Det er best å bu nær menneske ein skal vere engasjert med i livet. Gangavstand

Tips for å øve piano: Spel så sakte at ein ikkje spelar feil. Då kan det hende ein må spele ekstremt sakte. Ein lærer ekstremt mykje. Det er noko å lære her.

tirsdag 4. mai 2021

"Gamaldans". Har vore heilt ute av min musikalske horisont. Ein god artikkel om temaet her. Benny Andersson fører meg inn i tradisjonane. Mykje varmt og positivt i den musikken - og dette manglar i både pop og rock. 

søndag 2. mai 2021

"På nettet kan du finne alt". Stemmer dog ikkje. Ein kan finne noko stoff, på nokon premiss. I store dosar. Ting som er lett tilgjengelege; har eit liberalt og globalt uttrykk; er innstilt på å tene pengar; kan uttrykkast i ord og bilete. Mange ting som verkeleg er verdt noko, som verkeleg er viktige - kan ein ofte ikkje finne på nettet. Men ofte freistar nettinnhaldet å overtyde om at også dese tinga *er* å finne på nettet.