torsdag 29. juli 2021

 Tumbling down the rabbit hole

Shippey siterer Tolkien. Som seier at LOTR djupast sett er eit essay i filologi og linguistikk. LOTR handlar djupast sett om ord og om språk. Ord og språk som inngang og nykjel til kultur, historie, psykologi, moral, røyndom. Nærast kvart ord i LOTR er velvalt, og kommuniserer noko. Orda kjem fyrst, dinest forteljingane. Tolkien sa: LOTR skulle helst lesast høgt. 

onsdag 28. juli 2021

Visdom i ei vanskeleg tid. 
Eg funderer på det. 
Ta vare på. 
Familie, vener, tru, tradisjon, kultur, identitet, natur. 
Ta vare på, utdjupe, forme. 
La gå det som er tomt og nedbrytande. 
Dette er viktig. Ta vare på. 

mandag 26. juli 2021

Fridom, kreativitet og sjølvstyre høyrer til grunnkåra i skaparverket - inkludert grunnkåra for mennesket. Men fridomen har premiss som ligg til grunn, det ein kan kalle "natur". Natur - det som er fødd, det som er gjeve, det som kjem til oss, det som er før oss, det som ber oss og driv oss. All forståing av natur er historisk og kulturelt betinga, og som sådan open for diskusjon og revisjon. Naturen er alltid meir enn enn det nokon av oss kan forstå og gripe, må ein nok seie. Likevel - naturen er der, og kan berre manipulerast og tvingast opp til eit punkt. Naturen - bryt saman, finn nye vegar, slår attende, gjer seg gjeldande att. Eit klassisk poeng. Alternativet er å lære å kjenne naturen, respektere den og gå inn i straumen og prosessane, som den delen av naturen vi faktisk er. I det minste prøve, og arbeide for det. 

fredag 23. juli 2021

Kyrkja er økumenisk, "éi, heilag, allmenn". Det er grunnidentiteten. Kyrkja er katolsk, ortodoks, protestantisk (og mykje anna). "Den norske kyrkja" tyder då - "kyrkja, i Noreg". "Kyrkja, slik ho framtrer, og uttrykkast, i Noreg". Kyrkja sin identitet er dermed grunna i: Norske biskopar, , norsk "sensus fidei", CA, katekisme, Luther, Bibel etc. Men også - i djupare røter, i vidare fellesskap, i breiare dialog. 

torsdag 22. juli 2021

Kveldstur til Veggine i Skafså. 



Utsikt mot aust, Roholtsfjell litt til venstre for midten. 







Utsikt nordover. 








 Utsikt vestover, mot Valle. 

torsdag 15. juli 2021


Eit tre som velta, men her veks det kløver. 






Ein viltveksande orkidé. 








Eit gamalt tre med friske skot. 










Gamle stubbar i skogen er interessante og verdige. Eg tenker på kva det vil seie å heidre dei døde. 








Varden på Roholtsfjell er rett over furua. Utsikt frå Såta/Sukkertoppen, som eg aldri før har vore på. 










Skretjønn, utsikt mot nord, Kleivstaul og Granlivegen litt lenger bak, så Skorve og Lifjell.







Utsikt mot aust, Heia, Brokefjell og Åhomnuten.  





 Meir mot vest, "Svåun" som leier opp mot Vesle Roholtfjell. 

tirsdag 13. juli 2021

Ringen freistar kontinuerleg. Den freistar ALLE. Mennesket meir enn andre. Men også Elrond og Gandalf og Galadriel - og hobbitar. Skjønt - éin kan stå imot, det er Tom Bombadil, som er før alle ting og lever djupt inne i gamalskogen. (Druide, skogsånd, Logos). Men han nektar å gå utanfor skogen sin.

Kva er ringen? Makt, naturlegvis. Makt - men ei særskilt makt. Dette er ein oppvekkar for meg. Det er ei makt som også freistar oss, i svært sterk grad. Ringen er "maskinen". Industri, masseproduksjon, konsum, jern og stål, damp og eksos og olje, kapital og marknad. Alt til øydeleggjing av naturen og det sant menneskelege - skildra særleg i the Shire, men også i andre delar av Middle-earth. 

Klassisk problemstilling, jfr. W Morris, J Ruskin. Palmer/Colton/Kramer skriv godt om dette. Det var vestleg kolonialisering - samt sentralisering av statsmakt i etterkant av fransk revolusjon - som fasiliterte industrialisering og auke i militærmakt. Reformasjonen (reformasjonane?) spelar ei nykjelrolle hakket bak i idéhistoria. 

Tolkien inntek naturlegvis eit standpunkt. Katolsk-platonsk-romantisk-agrart-middelaldersk-mytologisk syn på kva som er det gode samfunnet. Ikkje alle vil vere samde med han - hans styrke er at han brukar andre verkemiddel enn reint logiske, "vitskaplege" etc. for å fremje si sak. Og kor mykje industri og teknologi og marknad - og kva type - er "wholesome"? Stor diskusjon. Laudato si er nok blant dei beste og mest ansvarlege bidraga her. 

onsdag 7. juli 2021

Demos - kratein. Demokrati. Ein tanke med røter i m. a. antikken. Dog i vår tid påverka av kristen og jødisk tradisjon, opplysningstid, historiske straumar og prosessar med mange konsekvensrike merke-hendingar. Demokrati i vestleg tradisjon er ein spenningsfull konstruksjon. Spenningane arbeider seg ut, og kjem til syne. Det som ikkje kan vare, ikkje er berekraftig, blir åpenbart. Det same vil gjelde det som kan vare. Det tek tid, ofte kan det berre sjåast i ettertid. Jfr. Modernity on endless trial, Kolakowski. Språket byrjar igjen å få kontakt med røyndomen; å bli tungt og relevant og konsekvensrikt.

Som alltid trengst skjelning, "krinein", felle domar, visdom, "sofia", og det får ein i djupe tradisjonar og i skaparverket og der det finst grå hår og fellesskap som ber god frukt. Ein får det i mindre grad hjå unge menneske, i modernitetsinspirerte rørsler, i nyliberal kapitalisme. Vi setjast på ei krevjande og kompleks prøve, som folk og kyrkje. Det er lett å diskutere problemstillingar som baserast på premiss og aksiom som alle er samde om, som er "second nature". Meir krevjande blir det dersom ein blir ført til også å diskutere desse sistnemnde. Det er behov for å sjå seg sjølv utanfrå, å kunne internalisere to eller fleire motstridande tradisjonar/samfunn (jfr. heile poenget i Macintyres prosjekt; intern rasjonalitet er knapt mogleg å vurdere - tradisjonar må brynast mot kvarandre). 

søndag 4. juli 2021

 Ferie. Det går som planlagt, LOTR, vener, familie, natur, musikk, ærend, mykje tid for refleksjon. Det er godt å avgrense seg frå nett, så det blir nok ein del slik vidare i ferien også. 

mandag 28. juni 2021

 Ferie - ting stansar opp. Det er godt. Kan sove lenge. Ha lange samtalar over ein kaffikopp. Ikkje stresse. Rydde. Gå ein lang tur i skogen. Tankar og kjensler og interesser som slumrar, vert vakt til live. Godt med ferie. 

Just a little green














 

lørdag 26. juni 2021

Det er fest i Hobbiton. Bilbo blir 111 år. Han feirar med å gje gåver, stelle til dei deiligaste rettar. Masse song, masse ulike instrument, dans. Vin. Talar. Fyrverkeri. Leikar. Alle i mils omkrins blir invitert, med dei vakraste kort. Festen er dyr, og tek lang tid å førebu. Folk talar om den i lang tid på førehand. Ein vid fest for alle - ein engare fest for særskilt inviterte familiar. 

torsdag 24. juni 2021

 Så eg ser ein farge. Eg spør meg sjølv: "Kvar i naturen finn eg denne fargen? Kva ting er det eg no minnast om? Og...kva kjensle, eller stemning?"

Syng alt du spelar. 

Spel alt du høyrer. 

Oppskrift på...musikalitet. 

Som på mange vis er å la sjela (og jamvel kroppen) bli eitt med omgjevnadene.