fredag 30. august 2019

[For kva det er verdt, det finst også ei breidde i NLM. Eg tenker mest på at Dag ØØ har valt vegen av å vere tradisjonalist, og å halde seg til den offisielle retninga. Skjønt - han har nok ikkje valt det, men heller ført det vidare, og så har han revidert mykje anna mtp. spiritualitet, kyrkjesyn, kyrkjefellesskap. Vi har alle våre ståstader, så poenget her, som eg tenker på, er at norske katolikkar fort blir "konservative katolikkar". Vi høyrer no i alle fall til same store kyrkja.]

Dag Øivind Østereng skriv frå katolsk hald på VD. Men han er ikkje vanleg katolsk. Han er misjonssambandsk-katolsk.

Slik blir det når norske konservative konverterer til katolisismen. Dei blir fort ikkje breie, vidsynte katolikkar, men strenge, lojale etc. katolikkar. Dei tek med seg den gamle teologien, epistemologien og gudsbiletet inn i katolisismen.

Rock and a hard place.

Streng lågkyrkjeleg protestant?

Kjempeliberal forkjempar for ny samlivsetikk?

Streng konvertitt-katolikk?

Likesæl norsk-demokrat?

He.

Stundom best å ikkje tenke for mykje på det.

 Völuspá (Old Norse Vǫluspá or Vǫluspǫ́, Prophecy of the Völva (Seeress); reconstructed Old Norse [ˈwɔlʊˌspɒː], Modern Icelandic [ˈvœːlʏˌspauː]) is the first and best known poem of the Poetic Edda. It tells the story of the creation of the world and its coming end, related to the audience by a völva addressing Odin.[1]

It is one of the most important primary sources for the study of Norse mythology. Henry Adam Bellows proposed a 10th-century dating and authorship by a pagan Icelander with knowledge of Christianity. He also assumes the early hearers would have been very familiar with the "story" of the poem and not in need of an explanation.[2]



Det er fascinerande. Dette er liksom subkultur i Noreg. Og når eg blir kjent med dette, så set det også min eigen identitet i nytt ljos. Det eg meiner: Komponist her er A Hytta, som er frå Sauland, dvs. rett borti høgget, så å seie. Så det er eldgamle tradisjonar for mystikk, kunst, kultur, religion - og det går liksom kyrkja hus forbi :-s :-s :-s :-s Verkeleg tankevekkande. Men Voluspå er jo laga i påverkna frå kristne kjelder, og det handlar om dei store spørsmåla, og det grip djupt i vår felles historie og tradisjon i Noreg.


onsdag 28. august 2019



Litt festleg, då vi var på Galdhøpiggen for nokre år sidan, var det full tåke. Guiden sa at det var Noregs beste utsikt. Hehe, såg ikkje mykje til den. Får kanskje ta turen att.

Romsdalseggen verkar freistande, men det er langt unna. Kanskje eg får ein betre bil etter kvart, så kan eg køyre rundt.

Kviteseid har ekstremt masse fin natur også. Heia frå Vrådal til Fyresdal har eg aldri vore, og heller ikkje frå Sinnes til Vråliosen. Dei fleste andre stader har eg vore :-)




Så eg kjøpte bilete til veggane på bustaden. Lerretsbilete, STORE. Men det var tusen bilete å velje mellom. Eg ville ha natur.

Eg er dregen mot natur.

Natur lækjer, tek imot meg, reinsar sinnet mitt, lærer meg kva som er ekte. Menneske gjer det også, menneske er natur, men det er også vanskeleg.

Det er mykje fascinerande ved å velje bilete!

Eit bilete av Sarek nasjonalpark. Eg såg på det. Får umiddelbar kjensle av fred i sinnet! Pustar djupare og rolegare. Sluttar å tenke. Spenningar går ut av kroppen.

:-s :-s :-s

Bilderesultat for autumn sarek photowall



Det er veldig rart.


Photowall har slike scenario, der ein kan setje eit bilete inn i eit rom. Heile rommet får heilt ulik stemning ut frå kva bilete/lerret/tapet ein set der.


Veldig interessant, altså. For naturen har liksom stemningar og kjensler "i" seg! Det er ikkje berre i "meg", så å seie. Det er naturen sjølv, mistenker eg. Det opnar veldig interessante spirituelle perspektiv, ikkje sant. At kjenslene i møte med naturen er ein "gateway" til djubder i røyndomen (og då naturlegvis til det guddomelege, eller til "mysteriet").


Dette er TVERT IMOT mykje leiande vestleg filosofi, men det finst mot-straumar, til dømes i romantikken, Heidegger, keltisk spiritualitet etc.





Dette likte eg veldig godt. Norsk natur, det er rått og mektig. Men også noko "somber" ved det. Eit alvor over det. Veldig typisk norsk, det er "trolsk". "Trollveggen", "Jotunheimen" etc. Det er noko veldig mandig over det også.






Dette er frå Tatra-fjella sør for Polen. Veldig interessant - dette er som Mordor, valdsam dynamikk i det, og noko unnerving ved det, tykkjer eg. Kanskje vitnar det om naturkreftene som har skapt det. Men det er også solnedgang, eller kanskje soloppgang, veit ikkje.





Og dette er eit japansk tre i blomstring. Masse liv og fargar og humør, liksom. Godlynt. Slik naturen også er på dette tidspunktet. Det er fullt av humør-kjemikalier i treet på dette tidspunktet, dei same som vi har i hjernen vår :-s





Veldig fint bilete frå canadisk nasjonalpark. Veldig harmonisk, og fine fargar, men også kulde i biletet.


Ja, det var det, takk for meg.
Noreg er på mange vis som eit stort, kristent land, ei stor kyrkje, der Jesus er Herre. Vi fylgjer han, fordi liberaldemokratiets verdiar er grunnleggjande kristne. Ta vare på fattige, arbeid hardt, set andre foran deg sjølv, ikkje trakte etter status, aksepter folk i fellesskap. Så byggjer vi "Guds rike", på jorda, og ventar å nå det i himmelen.

Radikale vekkingskristne vil ikkje nett vere samd i analysen. Det er positivt å gå attende til kjelda etc. Vere tydeleg kristne, ta trua på alvor. Om ein ser vidare på det, og tek med i rekninga at tolkning og applikasjon alltid vil måtte finne stad, så ser ein likevel, umiskjenneleg, at Noreg er eit land med kristne røter.

Også det norske folket er "teologar", dei har sin "sensus fidei." Det er berre veldig vanskeleg å tale ope om det. Dei har høyrt kristen tradisjon, vore innlema i det, og så gjer dei seg sine eigne tankar. Mange av desse tankane er det på ein måte lov å uttrykke i poesi. Tenk Børli, Olav H. Hauge, Halldis Moren Vesaas. Dei blir ofte IKKJE godtekne når ein "spells them out". Då blir dei fort gjenstand for skarp debatt i teologiske fora. (Eg har sjølv i sterk grad teke del i dette).

Så folk er stille med det, men går likevel i kyrkja no og då, og vil ha kyrkjelege rituale, og utarbeider seg si eiga tru, på eigen hand. Det er litt dumt, kan ein seie. Kanskje er det veldig dumt. Det å vere åleine med si tru og sin eksistensielle identitet. Det finst likevel mange uttrykk der ute, i kunst, kultur, musikk etc. Teologi også, men der blir det fort meir skrint, pga. protestantisk hermeneutikk og epistemologi (tekst er det som gjeld, ein må ha sikker viten etc.)

I kyrkja finst det mange uttrykk og tradisjonar - det er liksom fylden. Så lågkyrkjelege vekkingsorganisasjonar uttrykker eit behov, ein lengsel, ei side av tradisjonen. Det gjer også andre tradisjoner og grupperingar. Ein bør strekke seg langt før ein seier: "Du høyrer ikkje heime her." Eg trur at det skal rimeleg mykje til før ein blir kasta ut, dersom ein sjølv er villig til å vere fleksibel og gå inn i dialog.

Skjønt, Hognestad vart jo det.

tirsdag 27. august 2019

Det er for mykje å bere i hovudet - og i kroppen. Alle slags teologiske konfliktar og problemstillingar og ting og tang. Og korleis dette så skal takast ut i kjensler, vanar, levemåtar etc.

Altfor masse for ein heil vestleg kultur, og i alle fall alt for masse for eit menneske åleine.

Korleis lever eigentleg eit sunt menneske då? Forholde seg til andre menneske, til kultur. Gjere som andre, vere i fellesskap. Hente inspirasjon frå hjarta av kulturen, d. e. mystikken og kristendomen - men ikkje i logisk-rasjonalistisk form. Vere i breitt kulturelt og økumenisk fellesskap - men også vere del av nære fellesskap.

Det er oftast politikken som lurar under overflaten, så å seie. Når det er strid om verdiar, moral, teologi. Politikken; korleis vi skal ha det i "polis", korleis vi skal leve saman, vere saman. At vi må ha det godt saman, leve i harmoni. Frykt for å miste kontroll, tryggleik.

Det er ikkje berre enkelt i Noreg (og vesten). Tanken er faktisk at vi skal basere politikken på rasjonell diskusjon og samtale og refleksjon etc. Det er på ein måte bra, så lenge ein kan seie at "vi gjer det i fellesskap", og at ein får lov til å berre "vere". OG: At dette fellesskapet også respekterer kultur, tradisjon, religion - men samstundes har rom for kreativitet, fridom, opprør og diskusjon.

Eg meiner: Å berre vere, ja. Å vernast av eit fellesskap som er sunt.

Livet aukar på ein måte i kompleksitet jo eldre og meir open ein er.

Ein kan seie "Kristus er Herre" - også i kulturen - og det er på ein måte rett, trur eg. Men korleis dette skal skje, kva rolle Kristus har, korleis han skal tolkast etc. Det er ganske ope for meg. Kven er eg i det heile til å seie så mykje om det.

Eg kan seie mykje, men til sjuande og sist er Gud, kultur, historie, menneskeliv mysterier som eg ikkje kan verken gripe eller forstå eller kontrollere eller manipulere. Berre gje "my two cents", og elles finne min plass i den store samanhengen, kanskje.


søndag 25. august 2019

"To tell me what to feel, to tell me what is real"

Syng Sundfør.

Eg skjønar at eg må lære meir om buddhisme.

Kristendom har også tradisjonar, men det blir rett og slett litt for nært, det er vanskeleg å sjå klart. For mange tradisjonar, kanskje.

Eg meiner: Kva er verkeleg ekte, og kva er skuggar og illusjonar?

I kyrkja er det godt å kome ut av hovudet, og berre sjå kva det er som skjer.

"Den og den personen er der. Dei er sånn. Dei oppfører seg sånn. No les vi teksten. No syng vi ein salme. No reiser vi oss. No tenner vi eit ljos." Etc.

Eller: "No set vi oss. No snakkar vi. No et vi mat og drikke te. No ser vi skogen. No spelar i vi eit spel."

DETTE er ekte. Slik ER røyndomen. Dette er no i det minste ein baseline.

Eller: "No føler eg dette. No tenker eg dette. No er det denne utvekslinga."

Eller: [Og dette er litt meir freaky for meg]

"No gjer sommarfuglen dette. Den reagerer på meg, den føler og tenker og reagerer. Den er vakker og levande. No ser eg treet. Treet lever, og strekker greiner, og arbeider med å produsere frukt. Det er ekte, det lever, det er som meg. Dette er røyndom."

[Og det er ein freaky røyndom, for naturen er som meg, på veldig mange vis. Det er ikkje berre metaforar heller. Naturen er eit levande mysterium som har del i det guddomelege mysteriet, vil eg våge å seie. Og det er underleg, når ein kan tenke at dette er faktisk ikkje teori eller hypoteser eller noko eg kan fundere på når eg les ei bok. Det er ekte.]



Ja - buddhisme, men også Jesu måte å forholde seg til skaparverket på. Berre sjå på det heilt grunnleggjande, og erfare det, og gjere det klart for seg sjølv: "Dette er faktisk ekte, dette eksisterer, dette er mysteriet."
Eg høyrde på Stjernekamp på NRK. Semiprofesjonelle artistar som syng covers.

Dei vert melde i NRK, med terningskast. Interessant. Nokre får kast 5 etc. Vel og bra.

Nokre får terningskast 1 eller 3. Korleis er det mogleg? Det er interessant, dette.

Etter visse kriterier, som kan verke litt, hm, subkulturelle og "harde" og snevre, dømast dei nord og ned. "Ikkje bra nok snert i stemma, ikkje rått nok, ikkje nok energi" etc.

Eg såg dei, og tenkte: "Ikkje dårleg!! Javel, det er ikkje som originalen, men det er bra likevel! Masse å glede seg over."

Det er bra, for dei song ikkje særleg surt, dei prøvde verkeleg, dei var positive og var "med." Det var god stemning. Kva meir kan ein krevje? Mykje meir, skal ein tru NRK-meldaren.

Og dette er eit kulturtrekk, veit eg no. Høge ideal og krav, som ikkje spring ut av "væren", men av kulturelle "performance"-trekk.

No vil eg meir seie: Songarane er menneske, 10+ poeng allereie der. Dei har velvilje, 10+. Dei ynsker å dele noko med oss, 10+! Dei syng ein song med meining, 10+! Dei har musikalitet, 10+!

Etc. Når ein har teke med i rekninga alle skapargåvene, og alt det gode som songarane er i kraft av å vere menneske, og utfalde sin menneskelegheit, så har dei allereie ein god karakter, så å seie. Det blir meiningslaust for meg å gje terningkast 1 til ein av desse songarane.


Dette er faktisk seriøse ting, altså. For det har å gjere med kritierer for sjølvaksept.



[Og eg song i kyrkja i dag også. Eg gjorde mitt beste, song og spela bra. Rota med eit mellomspel som gjorde at eg datt ut og forvirra organisten. "Terningkast 2!!!" Nei. Ikkje det. Det var meir enn bra nok, for det som verkeleg betyr noko for menneske, bevegar seg på eit anna plan.]
Før trudde eg at preika skulle vere eksegese, ikkje tolking. "Ordet frå Guds munn."

No tenker eg at preika må vere eksegese OG tilpassing til lokal situasjon.

Det er veldig spennande, veldig fruktbart, og noko risikabelt :-s Ein må ikkje gå for langt i nokon av retningane. Den fyrste: Det blir på ein måte litt livlaust og generelt. Andre: Det kan bli for tannlaust, eller også for nært.

fredag 23. august 2019

[The Bourgeois] culture laid out the script we all were supposed to follow: 

Get married before you have children and strive to stay married for their sake. 

Get the education you need for gainful employment, work hard, and avoid idleness. 

Go the extra mile for your employer or client. 

Be a patriot, ready to serve the country. 

Be neighborly, civic-minded, and charitable. 

Avoid coarse language in public. 

Be respectful of authority. 

Eschew substance abuse and crime.




Det er interessant, det Wax seier her. Dette er gode verdiar, og dei legg fundament for eit godt samfunn. Kanskje ein kan seie at dei er avhengige av eit slags jordsmonn, d. e. gresk-jødisk-kristen tradisjon, og kanskje jamvel katolisisme eller ortodoksi, til sjuande og sist. Dvs. protestantismen er også ein del av den økumeniske kyrkja. Men, ja. 

Ver ein patriot. Men Korea og Vietnam var "hellholes", på ein del vis. Suburbia la ikkje til rette for fellesskap heller, kan ein vel seie. Og det var jo også noko i den amerikanske mentaliteten - hustling og "every man for himself" - som var "corrosive of society". Skjønt, på 50-talet var det på mange vis bra. 

Ja - nokre refleksjonar, men Wax' poeng er "well taken". Desse verdiane ovanfor er viktige og gode for eit samfunn. I neste omgang gjeld det så at verdiane kan haldast på plass samstundes som ein også kan tillate subkulturar og "eventyrarar" i samfunnskulturen. Og kapitalismen må ikkje vere så fri og ukontrollert at det blir umogleg å få eit godt liv jamvel om ein fylgjer verdiane.













Taken from the Japanese words wabi, which translates to less is more, and sabi, which means attentive melancholy, wabi sabi refers to an awareness of the transient nature of earthly things and a corresponding pleasure in the things that bear the mark of this impermanence. As much a state of mind—an awareness of the things around us and an acceptance of our surroundings—as it is a design style, wabi sabi begs us to appreciate the pure beauty of life—a chipped vase, a quiet rainy day, the impermanence of all things. 



Rooted in Zen Buddhism, Wabi-Sabi is the sincere appreciation of things that are impermanent, imperfect, and incomplete.
It celebrates the beauty in that which is natural: not despite flaws, but because of them.
Consider an indescribably gorgeous, hand-thrown piece of Japanese pottery…
Even pieces created by masters will have slight irregularities in their shapes. Glaze will dry however it wishes to, even when expertly applied.

Each finished item is a masterpiece and will be treasured by its owner.
They will appreciate every glaze drip, every slightly wonky rim or uneven base, simply because they love it exactly as it is.

Better still, they appreciate the piece because they know it’s impermanent. That cup will eventually break, so they enjoy it all the more in the present moment.







I suppose at det eigentleg ikkje er spesielt vanskeleg, verken å ha ein dialog mellom NT-tradisjonar her, eller GT-tradisjonar, og Zen. Og same: Dialog med vår samtid, som er så "obsessed" med perfeksjon. Skjønt, igjen. IGJEN. Kva type perfeksjon er det vi snakkar om? Kva er "sunn, utfalda menneskenatur"? Det er ikkje berre instamoments, for å seie det slik. Hm.

Spenninga for kristendom er å tenke ein slags gudsrikevisjon, for heile kroppen, heile mennesket - som også er tru mot kvardagen og røyndomen, så å seie. Som Adam og Eva i Eden, liksom. Ein visjon som altså ikkje er "flat" eller eit slags glansbilete. Er det mogleg, tru.







torsdag 22. august 2019

Far til Prince var pianist på strippeklubb, og spela jazz og funk og eklektisk musikk.

Forklarar litt, det, ja.

Prince var perfeksjonist, som MJ. Dei laga interessant musikk, ofte god musikk. Men øydela seg sjølve, no doubt.

Lett å kritisere, og dei bør ikkje vere førebilete for vanlege folk. (Spesielt ikkje MJ).

Men dei kunne ikkje fornekte seg sjølv, så å seie - mykje av musikken deira har det gode i seg.
The Orthodox approach to religion is fundamentally a liturgical approach, which understands doctrine in the context of divine worship: it is no coincidence that the word ‘Orthodoxy’ should signify alike right belief and right worship, for the two things are inseparable. It has been truly said of the Byzantines: ‘Dogma with them is not only an intellectual system apprehended by the clergy and expounded to the laity, but a field of vision wherein all things on earth are seen in their relation to things in heaven, first and foremost through liturgical celebration’ (G. Every, The Byzantine Patriarchate, first edition, p. 9). In the words of Georges Florovsky: ‘Christianity is a liturgical religion. The Church is first of all a worshipping community. Worship comes first, doctrine and discipline second’ (‘The Elements of Liturgy in the Orthodox Catholic Church,’ in the periodical One Church, vol. 13 (New York, 1959), nos. 1-2, p. 24). Those who wish to know about Orthodoxy should not so much read books as follow the sample of Vladimir’s retinue and attend the Liturgy. As Philip said to Nathanael: "Come and see" (John 1:46).


Louth seier jamvel i si bok at han kviar seg for å i det heile skrive teologi - ein bør heller erfare i liturgi og liv, meiner han. 

Alt dette veldig annleis enn vest, både katolsk og protestantisk. 
Orthodox religious thought lays the utmost emphasis on the image of God in man. Man is a ‘living theology,’ and because he is God’s icon, he can find God by looking within his own heart, by ‘returning within himself:’ "The Kingdom of God is within you" (Luke 17:21). ‘Know yourselves,’ said Saint Antony of Egypt. ‘…He who knows himself, knows God (Letter 3 (in the Greek and Latin collections, 6)) ‘If you are pure,’ wrote Saint Isaac the Syrian (late seventh century), ‘heaven is within you; within yourself you will see the angels and the Lord of the angels’ (Quoted in P. Evdokimov, L’Orthodoxie, p. 88). And of Saint Pachomius it is recorded: ‘In the purity of his heart he saw the invisible God as in a mirror (First Greek Life, 22).



Because he is an icon of God, each member of the human race, even the most sinful, is infinitely precious in God’s sight. ‘When you see your brother,’ said Clement of Alexandria (died 215), ‘you see God’ (Stromateis, 1, 19 (94, 5)). And Evagrius taught: ‘After God, we must count all men as God Himself (On Prayer, 123 (P.G. 79, 1193C)). This respect for every human being is visibly expressed in Orthodox worship, when the priest censes not only the icons but the members of the congregation, saluting the image of God in each person. ‘The best icon of God is man (P. Evdokimov, L’Orthodoxie, p. 218).

Kallistos Ware, Orthodox Church
This is a great difference from Western architecture. A Gothic church is a monument offered up to God. It is an attempt by man to order and beautify all that exists in creation. It points upward to God the Father who is outside of it, and prayers are directed likewise. In contrast, an Orthodox church is introverted. The interior represents heaven, and to enter it is to step into the New Jerusalem. God dwells there among men, and they have no need of the sun, neither of the moon, for the Glory of God illumines it (cf. Revelation 21: 23).



Dette er fascinerande. Er Gud "nær", eller er han "langt borte". Gud er i himmelen. Men er himmelen nær - eller langt borte?

Eg meiner - både i kyrkje/tempel - men også i kvardagslivet!!
Har sett opp "camp" med hengekøye, sovepose og tarp. Prøvde å sove ute i natt.

Det gjekk ikkje heilt bra. Det blir for kaldt og uisolert i ryggen, når soveposen pressast ned og dunet blir trykt saman.

Neste natt: Lita madrass oppi hengekøya. Under-sovepose er best, men vi får prøve med dette.

Om ein reiser med bil, kan ein slenge i masse utstyr. Feltseng, skumgummimadrass, varm sovepose, tarp. Skal ein på tur, er det litt meir komplisert.

Hengekøye fungerer nok best på sumaren.

Ei herleg oppleving er det å liggje og vogge i hengekøya og sjå opp mot trea. Det skjer noko djupt med kroppen, det er veldig fascinerande. Litt som når ein baby blir vogga, det er faktisk det!
Jeg lever ikke lenger selv

Ei interessant bok, fordi ho er så ærleg. Det er "messy", som det skal vere. Ho finn nye vegar til ei djupare tru, på ein måte. Eller noko, så å seie.

Kanskje er det sånn, at norske unge som har vorte prega og skadd av for intens og tekstbasert kristendom, treng ein sørgeperiode.

Eg meiner - på 60-talet var det harde brot. Og det er ikkje berre, berre. (Pål Repstad skreiv godt om dette).

No er det meir ope samtale om tematikken, og det blir meir dialog, ting får vekse fram, nye vegar.

Mykje betre, trur eg. Dei som treng meir rom, kan ha ein fot innanfor og ein fot utanfor, og det er ok, liksom.

Det er fair enough å setje grenser, men dei må setjast på rett stad. Og det er ikkje spesielt enkelt å gjere, for å seie det slik.

onsdag 21. august 2019

I suppose at det å vere svak/skrøpeleg/sårbar er ein del av "the human condition". Om ein ikkje opplever det her og no, så vil ein gjere det før eller sidan. Bank i bordet.

Og at einkvar "etikk" eller "mentalitet" eller "livsstil" må ta det med i rekninga når det gjeld det å ta vare på kvarandre, akte kvarandre, forholde seg til kvarandre.

Å møte kvarandre med djup respekt, i kraft av at vi er skapt av Gud.

Kristendomen er best på desse tinga. Men eg reknar vel med at alle dei seriøse religiøse tradisjonane har dette i seg.

Og at ein "etikk" etc. som ikkje gjer dette, men reknar menneskekroppen, eller sinnet, eller livet, eller veremåtar, eller relasjonar, etc. som "perfekte", eller som set opp krav om det "perfekte", er

kva skal vi seie

i "faresonen" og i fare for å bli destruktive, eller det som verre er.

Desse tinga står imidlertid i spenning til "the law of nature", som også verdset det vakre og sterke. Skjønt! Skjønt. På kva vis? Jo, det sunne er godt. Det er godt å bruke kroppen. Godt med sunn mat. Godt med fellesskap og glede. Godt å ha kontakt med naturen. Godt å ha sunn status og sjølvrespekt.

Marknaden kan jo fort forvrenge desse tinga også. Verkeleg.

Men det gjeld å halde saman idealet om det sunne og det gode, og saman arbeide for dette, samstundes som "de sterkere de svake skal hjelpe trofast frem, så ingen går tilbake, men sammen alle hjem."


Ein veldig god film er det.

Som tek opp heilt essensielle problemstillingar.

Schrader, regissøren, hadde ei djupt kristeleg oppseding. He knows where it's at.

Som med Scorcese.

Når verda opplever spenning mellom desperasjon og håp, i makrokosmos

- så opplever også menneske det, i mikrokosmos.

Og kva er den visaste reaksjonen på det? Kva skal kyrkja seie? Kvar er Gud? Kva gjev håp?



Eg hugsar at eg høyrde ein tale med ein misjonsleiar, i Oslo.

Temaet var: Meininga med livet.

Han snakka om kva nordmenn hadde for tankar om dette, til innleiing.

"Nokre seier: Gift deg og få familie, så treng du ikkje tenke så mykje på det."

Han lo av det, med sarkasme.

Gud er ikkje der. Gud er i kyrkja og Bibelen.

Meinte han. "Kyrkja må ikkje bli allmenreligiøs".

[Det opprører meg i dag, slik det opprører Schrader]



Mikrokosmos og makrokosmos.

Det er tankevekkande, fordi det oftast ikkje trekkast linjer mellom dei.

Eg har levd lenge nok til å sjå at dei nær sagt alltid heng saman, på komplekse måtar.

Stundom gjerast det eksplisitt. Men ofte ikkje.

Ein må "vite det", "mistenke det". Invitere til å vere ærlege.



Nei - ein god film er det, om enn mørk. Men det er jo poenget - kanskje poenget med menneskelivet: Å finne ljos i mørket. Kanskje metaforisk, kanskje heilt reelt. Eller kanskje dei to tinga faktisk er to sider av same sak.








tirsdag 20. august 2019

Og sånn apropos




Tekst:

Her er veggplatene malt i en lekker gråfarge 


Kva er det med nordmenn og grå betongliknande veggar? Kva fortel det om det indre livet, og om emosjonar? Naturen likar ikkje grått åleine, unnateke høgt oppe på fjellet der det er kaldt og vindblåst. Som regel er det grønt også der. 
Det beste med å bli eldre?

Å sjå meir av kva som er ekte og verdifullt -
og kva som i mindre grad er det.

Å sjå meir av kvar skattane ligg -
og kva som er illusjonar, "narregull".


Bibelen og kristen tradisjon ligg der som eit stort kart, eit stort skattekammer. Men desse tinga kan leie til øydemark like fort som dei leier til Eden. Dei treng ein kultur, ein visjon, ei tolkning, eit fellesskap.

Viktigast for meg var det å ta avstand frå alt saman - for å få eit klarare blikk. Å verkeleg kjenne på kroppen, i sinnet, kva eg mista, kva som verkeleg er godt i livet.

Finne stønad frå gode bøker, om desse intuisjonane. Hari, Buhner, Turkle, Abram etc. 

Lese seriøs "social criticism". Berman, Rosa, Lustig etc.

Finne attende til tru som ein kan leve med, Mackey, keltisk spiritualitet, Allison.

Rart at eg trong å lese. Men eg vart indoktrinert i eit "tenke"-livssyn, på massivt vis.
Og måtte også tenke meg ut av det :-s

Men målet er å finne attende til det ekte - som også dreier seg om kropp, "gut", kjensler. Rart med det! For Bibelen snakkar veldig masse om dette. Min ungdoms kristendom gjorde det ikkje.

lørdag 17. august 2019

Pop og rock. Dei beste artistane og banda har klassisk bakgrunn, og har lært å spele piano. Ikkje alltid, men ofte.

Ein kan også lære musikk av å etterlikne andre, og "inhabit" ein tradisjon - og det må ein jo også gjere. Men ein kan berre "go so far" med det.

Metallica - korleis lærte dei alle dei feite riffa? Aha, Hetfield lærte seg fyrst klassisk piano.

Extreme, Nuno gitarist. Kan spele klassisk piano.

Paul McCartney. Lærte seg piano og harmonilære. (Og dei spela masse covers og lærte seg the trade slik).

Genesis hadde Tony Banks, klassisk utdanna.

Queens May kunne klassisk musikk.

Når det gjeld Led Z og Rolling St er det kanskje meir ein case av å vere ein del av amerikansk blueskultur. Led stal som ravnar, RS har eg aldri høyrt så veldig mykje på - musikken har vore litt for lite sofistikert. Men kanskje eg må ta det opp.

Radiohead har også mykje klassisk musikkbakgrunn.

Dire Straits, korleis lærte han musikk? Hm, litt usikker.

Brian Wilson, denne er interessant:

Most of his education in music composition came from deconstructing the harmonies of his favorite vocal group, the Four Freshmen, whose repertoire included songs by George GershwinJerome Kern, and Cole Porter

Det betyr altså at Wilson har stått i ein tradisjon frå jazz og klassisk. 





I det heile er dette interessant for meg på mange plan. 

Det er viktig å lære ordentleg musikkteori. Det boostar korsynging, gitarspeling, pianospeling. 

Det er viktig å vere medviten om musikalske tradisjonar, og lære av dei. Kanskje best å mestre noko godt, før ein verkeleg spreier seg over andre ting. 

"Disippelskap" er også viktig på det musikalske området. Nokon som har oversyn, har forståing for musikk, på heilskapleg vis, som også kan leie eleven, men samstundes gje fridom til utvikling. 

Men det er tankevekkande. Mange av dei beste banda har låtskrivarar som har hatt skikkeleg læreperiode som unge, der dei berre måtte vere disiplinerte og lære eit pensum, teori, stykke. Hetfield: "Klassisk piano var ikkje for meg, men det var ekstremt nyttig likevel. Eg lærte å spele med båe hender, og synge samstundes." Og han lærte musikkteori.


Også interessant: Hadde ikkje Wilson hatt tilgang til Gershwin og co, hadde det ikkje blitt noko ut av det. Etc.

fredag 16. august 2019

Ein kunne seie at kyrkje og kristendom er "tru", men at moderne samfunn må byggje på vitskap.

Ja - og psykologar, legar o. a. skulle jo tenkast å verkeleg vite kva dei driv med, sidan dei er vitskaplege.

Det gjer dei ofte ikkje, sjølv om dei i regelen gjer så godt dei kan. Ofte er dei ganske clueless, fordi vitskapen ikkje fangar opp heile røyndomen (for å seie det FORSIKTIG) - og kven veit kva konsekvenser det får, kva delar den ikkje fangar opp, kvar grensene for vitskaplege innsiktar går etc. Ingen veit - demarcation problem.

Det set også kyrkja i nytt ljos, ikkje sant. Eg har tenkt på det. Å vere prest kan verke både meiningsfullt og meiningslaust, på ein måte. Veit ein at det er sant? Veit ein at ein leier folk på rett veg? Etc.

Når ein veit kor store vanskar også psykiatri og medisin har for å "sjå det store biletet" og forholde seg til fenomenologisk røyndom og tolke denne rette, blir også kyrkje og presteteneste sett i nytt ljos. Reint fenomenologisk kan kyrkje og prestar fange opp veldig mykje røyndom. Og tolke.

Det krev at teologien også er sjølvmedviten og sjølvkritisk, og forholder seg til både vitskap og fenomenologi - og tradisjonar og kultur og menneskeliv etc. Og, spiritualitet.
Vita brevis, ars longa.

Dette at livet er forgjengeleg, og samstundes er ei gåte.

Mange tekstar i Bibelen om dette.

Buddhismen tenker også mykje vist om dette.

(Cupitt ville sameine buddhisme og kristendom. Han sa: Kristendomen er "non-realism" - buddhismen har ingen Gud. Men vi kan sameine spiritualitetar. Han har heilt rett, bortsett frå at kristendomen berre er "non-realism" dersom ein forstår den bokstaveleg-logisk-rasjonelt-wordpicture. Ikkje dersom ein forstår den mytologisk-symbolsk-mystisk-metaforisk).

Mange prosjekt vil aldri bli fullført.

Mange gåter vil aldri få svar.

Mange ideal vil aldri fullførast.

Mange håp vil aldri bli oppfylt.


Slik er det - og ei erkjenning av dette gjer også at ein kan kvile meir. Det er buddhismens "evangelium". Så ofte vart religiøse straumar sett opp mot kvarandre, i mi ungdomstid. "Worldviews have different answers - which make more sense???" Joda, det har sin misjon, men i det heile var det amerikansk-imperialistisk-evangelikal-vitskapleg-rasjonalistisk-individualistisk tenking bak det, for mykje.

"It will disappear. It's all gone tomorrow." Syng Sundfør. Men spørsmålet er jo om det finst glimt av det evige her i røyndomen, om ikkje eigentleg alt er glimt av det evige.

torsdag 15. august 2019

Så Lessing seier at 60-talets ungdom hadde hatt mykje smerte pga krigen. Waters skriv mykje om dette i the Wall. "The flames are all long gone, but the pain lingers on".

Men ein hadde eit håp om ein utopi, eit perfekt samfunn. "Rubbish", seier ho. "How could we be so blind?"

Ho seier at mange unge på 60-talet leid mykje. Rus og fri seksualitet etc. Dei bar mykje i, og med, seg. Men, seier ho også: "They had a good time - they had fun."

Ho var kommunist og feminist. Ho endte opp som sufi.

heheheehehehe

hehehehehehehehe
Zelda Music. Pirates of the Spanish Main.



The language we use frames our conventional reality (our Lebenswelt, as it is called in the German phenomenological tradition). Beneath that there is an ultimate reality, such as the condition of the enlightened dead person. One can experience this directly in certain meditative states, but one cannot describe it. To say anything about it would merely succeed in making it part of our conventional reality; it is, therefore, ineffable


Graham Priest skriv om paradoks i Zen-Buddhisme. Eg trur at dette poenget er veldig viktig. Insisteringa på logikk og system har gjort masse skade i mitt eige liv. Teologi og kristendom må også kunne leve med at bibeltekstar, hendingar etc. er inkulturerte jamvel om dei eksisterer i røyndomen og refererer til røyndomen. Men "røyndomen" har vi ingen direkte og fullkomen tilgang til - berre mediert. 

Så rett spiritualitet - og levemåte - må dreie seg om å leve harmonisk i møte med sjølve røyndomen, og på den måten kome nærare "Gud" (kva det enn er). 
Kvar skriv eg frå, spør Doris Lessing. Frå solar plexus - frå MAGEN. Ikkje frå hovudet.
The important thing is this - to remember that some things reach out to us from that level of being, to here. Anxiety is one. The sense of urgency. Oh, they make an illness of it, they charm it away with their magic drugs. But it isn't for nothing. It isn't unconnected. They say, "an anxiety state,", as they say, paranoia, but all these things, they have a meaning, they are reflections from that other part of ourselves, and that part of ourselves knows things we don't know

My advice: trust. Just put one foot in front of the other, as Machado advises. Pay attention to your dreams, your body, your physical reactions to things. As you walk, you'll make the road.

onsdag 14. august 2019

Om ein tek bustad i sin eigen kultur, i dens problemstillingar.

Norske klassikarar, norsk historie. Eg forstod aldri poenget med det før. Dersom sanninga er tidlaus, objektiv, logisk og rasjonell - kvifor bry seg med små norske forhold? Berre eit tapsprosjekt.

Men kva om sanninga/røyndomen ikkje er slik å gripe, men er å gripe i måten den framtrer for meg, i min nærleik? Også i gudsteneste, men då alltid kultureRt. I vener og familie, med deira kultur - som går like til hjarta deira! Like til botnen av personlegdomen.

Også meg. Eg er forma av ein kultur, og eg "ER" den på mange vis. Det er også kulturen som er "mediet" for kroppsutøving, gester, språk, fantasi, levemåtar og, og, og.



Og når eg slik finn attende til kulturen, så ser eg jo at heile vegen har det skjedd ting som er verdifulle, som eg ikkje før har verdsett.

Litteraturdagar i Vinje
Olav Duun-stemne i Trøndelag
St Olavsfestival
Telemarkfestival
Teaterstykke som ivaretek norske tradisjonar og klassikarar

ogogogog

Min tidlegare tenkemåte var også ein del av ei vestleg rørsle på 70-talet og utover. Globalisering og marknad. Liberalisme. Frigjering frå kultur og tradisjon. Hm. Det trengst ein kombinasjon av kultur og fridom. Men kultur trengst.


Veldig god stemning, sjølv om eg har tullefjes fordi eg tapte i spelet :-s

mandag 12. august 2019

Å vere takknemleg.

Naturen, som er frodig og mysteriøs, og tek imot meg.

Eit fredeleg samfunn, lokalt og nasjonalt.

Nære vener, som eg kan dele tankar med, som aksepterer.

Familie som gjev tryggleik og struktur.

Mange andre ting også. I dag høyrde eg eit intervju med ein mann som hadde hatt "rough" times i livet. Han sa at det hadde hjelpt han mykje å dagleg minnast på ting som han var takknemleg for.
Du er ingi gåte, Ofelia,
berre den gåta eit liv og eit hjarta er.
Kor umogeleg og flokut livet kan verta!
Kvar skulde me gå
um me ikkje hadde sorgi og døden?
Dans, Ofelia, syng!
Strøy rosor ikring deg,
røm inn i eit myrkare rom,
det er ljuvare der, dagen der
er ikkje so hard.
Når kvida si eldpil sting deg,
so syng, Ofelia, dans!
Vollgravi er strøydd med rosor.

lørdag 10. august 2019

Om ein vil ha ei spesiell naturoppleving: Reis til bygdetunet. I den fyrste svingen opp mot kleivane, er det ein stor stein. Gå inn rett bak den. Det er ein bekk. Det er tett, fuktig, varmt, vått. MASSE planter og grønt, nett som eit herbarium, som ein jungel! Skikkeleg tjukk mose, stammer som ligg over bekken der det er fullt av friske skot. Alt er grønt, grønt, grønt. Veldig spesielt.

Eg gjekk oppover bekken, fylgte den. Det var verkeleg flott. Rislande vatn som renn nedover steinur, og masse grønt. Når ein kjem eit stykke opp, endrar landskapet seg. Det blir meir "svåur", meir lyng, mindre mose. Også tankevekkande: Éin stad var det heilt dødt i elva, nemleg under betongbrua i det andre strekket i kleivane. Heilt grått og dødt! Det seier noko om kor viktig ljoset er, for livet. Det er tankevekkande for meg at det var mest frodig der det ikkje var direkte solljos. Det var veldig grønt der.


torsdag 8. august 2019

Kanskje vår inste sjel eigentleg elskar oss.

Eg meiner - eg har lurt på dette.

Kroppen arbeider for meg kvart sekund, for mitt beste. Eit stort under er det. Eg treng berre å spele på lag den, "step aside", og så søker den det som er best for meg. Den tenker. Tek ekstremt mange val, som samstundes er ekstremt intelligente. Kanskje også mikrobiomet vårt elskar oss, då.

"Ingen har nokon gong hata sin eigen kropp," seier Paulus ein stad. Det er jo ikkje heilt sant, men poenget står.

Elske seg sjølv. Eg trur det er noko naturleg i det.

Noko naturleg som kristendomen *kan* messe opp ganske badly, når den ikkje mottakast med visdom og vit.

Kva med "Gud"? Elskar Gud oss? Om ein ser det guddomelege i alt skaparverket, så kan ein kanskje seie "ja"? Eg meiner - Jesus fylgte nettopp den metoden for å slutte til Guds omsorg.

Kva tenkte Jesus om ulukke, smerte, død etc.? Var det berre satan, liksom? Nei - det var også Guds dom over menneske, utøva i natur og historie.

Alt det der er ikkje særleg enkelt å få til å gå opp, eller lage ein sunn spiritualitet ut av. Best å behandle stoffet med varsemd, trur eg.

Men det må gå an å seie at det guddomelege som møter oss i røyndomen, naturen, universet - er venleg innstilt mot oss, at det vil oss vel. Korleis?

Filosofisk problem. Lett å seie: "Sjå på alt det gode" etc. Men så er det mykje vondt og meiningslaust.

Kanskje vi må seie noko slikt som i klassisk teologi og metafysikk, at godleik og eksistens er utskiftbare, og at skaparverket er godt i kraft av å vere til.

Ein må seie meir - det gode, det sanne, det vakre, det rettferdige, det levande, det kreative etc. Noko i den duren. Men basically er det skapte godt i kraft av å vere til, som skapt, som godt - og i det at det på eitt eller anna vis har del i det evige som straumen frå ei kjelde.


Å elske seg sjølv.

Eg trur det blir viktig å kome til rette med eksistensen "as is". Eg meiner - at vi er feilbare, svake, skrøpelege menneske. At det går an å elske seg sjølv - og elske andre - som "works in progress".

Dette er også spenningsfullt ut frå NT og kristen tradisjon - kanskje ikkje så mykje GT. Eg meiner, heile perfeksjonistidealet i NT, Guds rike, "ver fullkomne", "ver feilfrie" etc. etc. Dette må også takast med vit og forstand.

Eg meiner - det er forståeleg at ideala vart fremja, ut frå Gudsrike-tanken, ut frå klassisk metafysikk. Men det er eit slags idealistisk rammeverk, som slett ikkje alltid passar med røyndomen. Så tekstane må lyde, ideala må haldast høgt. Men ein må også bruke vit og forstand og ikkje bli dogmatisk og fundamentalistisk her.


Guds kjærleik, kva er det? Sanneleg om eg veit. Men eg trur at det må leggjast nær vår nære erfaring av gode ting. Røyndomen er primær. Tekstar og tradisjonar er sekundære.

Rart med det. Ein kan seie: Livet i verda er "der ute", men det som gjeld er livet med Gud "her inne" (bøn, kyrkje, Bibel etc.)

Eller ein kan seie: Gud er "der ute", og det er den einaste røyndomen som eksisterer. Tapar du den, tapar du alt. Målet er ikkje å bevege seg bort frå den, men å finne Gud *i* den.
Driv og les Jan Inge Sørbøs "Svar til ein sjaman", ei bok som er veldig aktuell mtp. Durek og Märtha.

Sjølv har eg mykje forståing for både New Age og sjamanisme, men ser også at det langt på veg treng å høyre til i tradisjon og rammer for ikkje å gli ut i fullstendig irrasjonalisme og maktmisbruk og rusmisbruk.

Interessant i så måte at Sørbø nemner Findhorn-senteret i Skottland, grunnlagt for rundt 50 år sidan. Det var då eit slags New Age senter. No er det "Ecovillage", som legg vekt på natur, mystikk, økologi, fellesskap. Eg ser på dei som held foredrag der. Det er folk som ligg nettopp i skjeringspunktet mellom kristen "new age" (austleg mystikk og helse og holisme etc.) - og kristne tradisjonar, særleg i mystikken.

Før ville eg kalle det "religionsblanding", men no kjenner eg jo kyrkjehistoria og NT- og GT-forskninga, og veit at "religionsblanding" er "order of the day" i kristen tradisjon. Ein kjem ikkje utanom spørsmålet om "kvar grensene går", så å seie, men dialogen og brytningane pågår kontinuerleg, og BØR og SKAL det også, ikkje sant.

Og noko av problemet her, er at grensene som er dregne i av norske lågkyrkjelege rørsler (og for så vidt også norsk kyrkjelegheit generelt sett), er kulturelt betinga, historisk betinga, ikkje sant. Dei er ikkje alltid tenlege eller sunne. Så ei økumenisk innstilling blir viktig her, trur eg. Mackey skriv at kristne bør sjå på det som ei tydeleg plikt å besøke andre kristne kyrkjelydar no og då, delta i rituale og sakrament, be og vitne. Tankevekkande, og eg trur det er rett.

Findhorn her og her.

onsdag 7. august 2019



Dette er utruleg bra spela og sunge, må eg seie. Spes gitaren, men også trommene. Og dei andre. Har sett denne videoen så mange gonger. Den appellerer veldig til meg, må eg seie. Det er ein real klagesalme frå Black Sabbath. Og stundom er det på sin plass.

Skal seie dette. Som prest kjem eg nær innpå menneske. Kvar var hjarta mitt før? Eg veit ikkje heilt, faktisk. "I lost my heart, I buried it too deep, under the iron sea." Men når hjarta mitt er mjukt, så merkar eg at det er veldig mykje smerte blant folk. Det er veldig tankevekkande for meg. Det set liksom religion, kyrkje, kristendom, Gud i nytt ljos.

Å tolke røyndomen for folk, så dei får håp, på ein måte. Å seie gode ord, bidra med riter, liksom. Som kan lækje. Eg prøvar, kanskje eg kan gjere litt. Men det er viktig å vere i kontakt med hjarta. "Framfor alt - for livet går ut frå det."


tirsdag 6. august 2019

Dark days, with all these shootings. No surprise to declinists, really. I mean, we're in the end game now, and the historical record is that the end game is ugly. I've said this many times before. Things that seem impossible now will in fact occur; Trump as president falls into this category. And don't kid yourself: he will get reelected, and things will get more violent and self-destructive by the day. Americans are on the edge of The War of All Against All; we shall slip over that edge within the next few years--as a number of novelists have already predicted. To outside observers, whether allies or enemies, we have the appearance of a nation not merely out of control, but irrevocably fucked up. We are certainly not a nation which other countries can admire, look up to. The lights are going out for the "City Upon a Hill," and I think there is a worldwide understanding that our end is in the cards. For most nations of the world, I suspect, this will come as a relief. 

M Berman seier dette. Han er ikkje nøytral, men han er informert. Det er tankevekkande. Men, menneske spår, men Gud rår. 

Eg trudde alltid før at den apostoliske vedkjenninga seier at Jesus skal døme menneske anten til å bli levande eller til å bli døde. Altså, døme til liv, eller til død. Kanskje er dette ei sentral meining, historisk sett.

Men no skjønar eg at grunntanken nok heller er at Jesus skal døme dei som er levande, og døme dei som er døde. Så vedkjenninga er på ein måte meir open mtp. kva domen skal vere. Vedkjenninga nemner dødsriket, og har kanskje ein implisitt referanse til "the harrowing of hell", dvs. når Jesus forkynte for åndene i dødsriket. Men tanken er vel helst at alle skal gjennom domen foran Jesus.

Er Jesus verkeleg sett til å vere domar på dette viset? Ikkje så godt å seie - men slik er den religiøst kulturelle arven som vi har frå NT og den fyrste kristne tida. Den høyrer i lag med tanken om at Jesus er den som Gud har utvalt til å vere Messias, Herre, frelsar og domar.

Eg tenker nok at dette er ein "veg" som vi går, i kyrkja - men om andre vil gå andre vegar, så kan dei også det. Skal kyrkja misjonere "Jesus" for andre, så blir det veldig viktig å byggje bru til kultur og tru, og vise korleis Jesus-trua grunnleggjande stadfestar skaparverk, kultur, historie, det menneskelege, naturen.

Og elles er jo ikkje Jesus meint til å vere ein slags regelrytter, eller ei slags lærebok. Slik var han heller ikkje i sitt eige liv. Heller er tanken at han er ein slags andeleg meister som viser ein "veg", slik også mange filosofar gjorde på denne tida, eller slik ein ortodoks starets kan gjere i dag. Kor lydig må ein vere? Sei det.

Kanskje den som er læresvein, må vere meir lydig enn den som er vaksen og "utlært", som Jesus seier. Men alt skal skje i fellesskap. "Når eg og Jesus åleine er", så er det ein unormal situasjon, på ein del vis (sjølv om den salmen også har fine ting i seg). Så det er lov å diskutere, vere usamd, stå i spenning etc. Jesus tok trass altså feil av og til.

Men domstanken er også ein tanke som finst i religionshistoria, kulturhistoria - og for øvrig filosofien, psykologien etc. Det er ikkje ein "Jesus-tanke" eller "kristen-tanke" eller noko. Det er ein meiningsfull og open kategori som omfattar spørsmål knytt til ansvar, framtid, relasjonar, forvaltning - og også angst. Vi i vår tid må utforme vår domstanke, ved å gjere bruk av dei ressursane vi har, som omfattar særleg dei kristne tradisjonane, men som pdas. ikkje er avgrensa eksklusivt til desse.

mandag 5. august 2019

Kva betyr det å ha tru, håp og kjærleik?


Eg tenker på dette -

tru på Jesus, ja. Det er norsk kristendom sterk på, sjølv om den universale visjonen rundt Jesus ofte er borte.

Men tru på Gud Fader?

At ein kan tru på alt ein møter i livet, som er godt. Tru at det er godt, at det vil gjere godt. At Gud verkar gjennom det. At ein slik kan få håp.


Ikkje berre håp om Guds rike i framtida. Men håp for at livet er godt og meiningsfullt.


Eg tenker på dette når det er massakrar i USA. Eg las manifestet til han eine. Kjernesetningen var dette: Han hadde inga framtid, og var "in thrall" av enorme og upersonlege og destruktive marknadskrefter og statskrefter og ideologikrefter. No kidding. Alt var håplaust, så han gav F.



Men det er viktig å vere klar over desse tinga for kyrkja, meiner eg. Å sjå kva som gjev håpløyse, og å sjå kva som gjev håp. Å søke tru og von og kjærleik kvar det er å finne, og å tenke at dette er Gud, dette er Guds rike.


Var det eigentleg håplaust, for han fyren? Nei, slett ikkje. Men kvar finst vegen til håp? Det er ikkje alltid så lett å vite, for det vil jo også involvere ein haug med visdom. Dvs. å finne dei rette folka, den rette maten, dei rette prioriteringane, den rette kulturen, dei rette langtidsplanane. Kort sagt, å finne "frelse", for "frelse" er å få fri hals frå bandet, og å bli heil.



Av og til er det nok å berre møte naturen eller å møte eit anna menneske som bryr seg om deg. "I came here with a load. And it seems so much lighter now that I've met you," syng Coldplay, og det er godt sagt.
Det krevst mykje know-how for å leve vist. For livet dynamisk, i stadig utvikling, og ein er del av samfunn og kultur. Ein må kunne mange ting!


Fikse bil
Ordne forsikring
Skrive søknadar
Finne jobb
Vere ein god kollega
Gjere ein god jobb
Pusse opp hus
Spare pengar
Kle seg godt
Vere ein god forelder
Vere ein god son/dotter
Tolke andres signal
Bruke kroppen dagleg
Ha god hygiene
Lage sunn mat
Fremje god helse
Kunne sosiale kodar
Vite korleis ein handterer kriser
Arrangere festar
Gjere det triveleg rundt seg
Ha sunne hobbyar
Unngå usunne og risikable situasjonar
Ha indre ro og balanse
Gjere godt for andre
Leve til teneste for andre
Setje seg mål i livet
Ha disiplin og uthaldenheit
Leggje seg tidleg og stå opp tidleg
Vere ein god ven

Etc. etc. etc.


Og utover i livet må ein stadig lære nye ting.


Korleis kunne då kyrkjelydane i yngre tid seie:

"All I need is you. All I need is you, Lord, you Lord. You are my everything"

Eller:

"Gud, du er alt. Gud, du er alt jeg trenger."

Eller:

"Bibelen gjev livsrettleiinga som du treng."

Eller, eller, eller.



Fordi det er fundamentalisme, og fundamentalismen er forma av moderne kritikk av kristendom. Verda og menneskelivet er sekulære eller negative, "Kyrkje/Bibel/Jesus" er kristne og gudlege, og bør i teorien vere nær sagt altoppslukande. Men dette er ikkje rett eller sunt.

Det trengst ein måte å ha sunn spiritualitet og teologi, som kan sameine desse tinga, og la ei tru utfalde seg innanfor ramma av ein kultur og eit liv. Men dersom ikkje ein kristen samanheng viser vilje til å arbeide for dette, kan ting gå gale.

søndag 4. august 2019

I suppose at om vi seier at Gud er sentrum for tilveret, sola i universet, så å seie. Så er Gud den som gjennomstrøymer alle ting og held dei oppe med sine "energiar", jamvel om han/det sjølv er eit ukjent mysterium. Så er det røyndomen som er sentrum også for livet og teologien - røyndomen, Guds røyndom, er det primære å forholde seg til.

Ortodokse kyrkjerom er laga som små univers - slik også tabernakelet og tempelet i GT var det. Dei var ikkje laga for å gå ut av røyndomen eller skaparverket, så å seie. Men heller for å vere ei mystisk tolkning som viser ein veg inn i røyndomen.

Og skaparverket som heilskap er på sett og vis Guds kropp og Guds tempel, ikkje sant. Så det er DET som er poenget, ikkje fyrst og fremst å pugge Bibelen, eller ein gong "Jesus-fokus". Dvs. Jesus er "sonen" som viser til Faderen og bed til Faderen. Jesus er "ordet" og stundom vert det også sagt at Jesus er "Gud," men det er svært sjeldan, og med god grunn.

I det heile er det alltid visdom i heresiar og motstandsrørsler. Om ikkje dei alltid har rett, når dei står åleine, så viser dei kvar det er spenningar, kvar det er grunnar til å tenke annleis etc. Ortodoksi som ikkje tek omsyn til slike spenningar, blir ofte veldig usunn. Dei kristologiske heresiane (som ikkje alltid burde ha blitt domfelt som heresiar) hadde gode grunnar bak seg, på ein måte. Dei viste noko om kva retning den elastiske ortodokse teologien BØR trekkast i.

"Jesus er Herre" - det var den fyrste kristne vedkjenninga. Kva kan det bety? Eg meiner ikkje: Kva seier eksegesen. Eg meiner: Kva betyr det i dag, for ei sunn og mogen og røyndomsorientert tru? Det tenkte eg på i dag "på vei til kirken" :-P

lørdag 3. august 2019

Kva vil det seie å elske Gud? Korleis elskar ein Gud?

Luther talar om henge hjarta sitt på Gud, å stole på han over alle ting.

Det er noko der, som eg skjønar no. Eit problem.

For vi må jo stole på mange ting, og henge hjarta vårt på mange ting i livet vårt. Korleis sameine det med å stole på Gud og elske Gud?

Hm. Det er eit problem. Hjå Jesus kan det setjast på spissen: Ein må hate sin eigen familie og fylgje han. Eller: Selge alt og fylgje han. Etc. Og kome inn i ein ny samanheng, ny familie, få ny og annan rikdom.


Eller ein kunne seie: Gud er skaparen av alle ting, og alt er gjeve som gåve frå han. Så å elske Gud, er å elske Gud gjennom alt det som er gjeve. Familie, vener, natur, arbeid.


Ja, kva skal ein seie?


Er det eigentleg "avgudsdyrking" Jesus set fingeren på? Hm. Eller er det rett og slett at HAN må vere sentrum for livet uansett? Eller er det "Gud-gjennom-Jesus"?

Rart med det. Finst ingen uniform praksis hjå Jesus. Nokre gonger kalla han menneske til radikale val. Andre gonger sa han: "Nei, berre gå heim, du, og lev livet ditt i Guds ljos der du er".

fredag 2. august 2019

Då eg var barn, var ting bra. Fram til eg var rundt 11. Kanskje. Hadde eg berre kunna leve på nytt...

Rart med det. Eg har forstått at det er vanleg å oppsede borna ut frå kva godt ein har fått. Eller: At ein aktivt kompenserer for det ein mangla som barn. Det kan vere litt risky.

"Den arven vi har gitt dæ, kan vær tung å bære me sæ"

Hadde eg berre kunne leve på nytt, så hadde eg ikkje ete godteri, dvs. i veldig små mengder. Og eg hadde ete grønnkål og fisk og innmat. Og eg hadde halde fundamentalismen på trygg avstand.

Men sånn er det - livet må levast framlengs. Levemåtane ovanfor var fullstendig umoglege for meg, i den settingen eg vaks opp i.

Det er noko eg tenker på, som eg ikkje veit kvar eg skal finne ressursar for å tenke rett og sunt om. Det å leve med veikskap, infeksjonar, sjukdom, skrøpelegheit. Og likevel vere i livet, akseptere.

Er det berre eg som ikkje har fylgt med, eller er det vanskeleg å finne refleksjonar om dette, i dag? Hu. Nei, eg veit ikkje. Men det er viktig. For når ein fyrst er klar over kor mykje sånt som går blant folk, så ser ein at det nærast er normaltilstand. "Alle har sitt, smått eller litt."

Ein byrjar å sjå at buddhistane har rett. "Life is suffering." Eller at Paulus har rett: "Vi har skatten i leirkar - vi har døyelege lekamar." Kanskje er det dette som er så vanskeleg å tale ope om i norsk kultur. At kroppane våre er forgjengelege. "Memento mori."

Finne glede i svakheit. Men sjølvsagt også kjempe for å avhjelpe liding, lækje, lindre.


Eg finn trøyst i stoisisme, nyplatonisme - i kristen avstøyping. Vi vender attende til Gud, og Gud kan vi sjå "i kvar blom som tirer".
Og det er ei interessant og viktig erkjenning at eg ikkje kan forandre verda så mykje. Rart med det. Før trudde eg vel at eg kunne det, at eg skulle "right the wrongs" rundt meg og i meg, og bruke nær sagt all energi på dette.

No veit eg at ting er veldig komplekse, og at folk er veldig situerte. Slik som ting er no, slik er dei, liksom. Slik vil dei i stor grad bli, og når dei endrast, så har det å gjere med store straumar som eg ikkje har så mykje med å gjere.

Kanskje er eg litt for defeatist, på ein måte. Men når ein har levd i 35 år, har ein levd lenge nok til å erfare ein generasjon, frå barndom til ungdom til vaksen til det å få ny barn. Og eg byrjar å kome opp på høgda i livet, så eg får utsikt både bakover og nedover. Eg byrjar å forstå "what it's all about".

Kanskje eg skulle forstått det på eit seinare tidspunkt, eigentleg. Eg har gjort det fyrst. Dei andre tinga, som eg skulle ha byrja med då eg var 25, får vi sjå om det blir noko av. Livet må levast framlengs etc., og Gud har ein plan med alles liv, har eg høyrt.

torsdag 1. august 2019

Mitt siste innlegg i VL. HER. Det er James P Mackey all the way.

Men eg forstår det no.

At lågkyrkjelege kristne i Noreg, protestantar, manglar eit stabilt rammeverk for tru og røyndomsforståinga. Ein manglar både djupt rotfesta kultur og filosofisk metafysikk og kyrkjelege tradisjonar og embetsstruktur. Kva skal ein då ty til? Bibel, Bibel, Bibel. Og når ein skulle løyse opp i denne harde fundamentalismen, står ein raskt naken attende, som dupp på ope hav, så å seie. Det er "the pickle" vi er i. Det er sjølve grunnangsten i den konservative kristendomen. Og ein kan ikkje berre avfeie denne angsten som ugrunngjeve heller.

Og når eg tenker på det, så skjønar eg at Nord-Europa på mange vis har teke store steg bort frå både klassisk antikk og frå klassisk kristendom - med myter, rituale, symbol, filosofi osb. Protestantismen er liksom eit langt stykke ut på denne vegen. Og å snu er ikkje så enkelt, kanskje ikkje ein gong ynskjeleg.

Men den vegen som fundamentalismen går, den har store omkostningar. Og den er jo ikkje sannferdig, på ein måte. Men, det er også mykje godt med lågkyrkjelege samanhengar, dei skaper også mange gode frukter, og det må vere bra, skal vi tru Jesus. Er fruktene gode, må treet vere godt.

Men dette trur eg må vere ein veg vidare: Ikkje nødvendigvis å leite etter "perfekt kristendom", liksom. Eller å løyse opp i alle konfliktar etc. Men heller å vere ærleg om konfliktane og omkostningane. Til dømes:

"Seier du at Bibelen er ufeilbar, så får du noko. Du får eit trygt system, ein kultur som vert halden på plass, eksistensiell stabilitet. Omkostningar? Ja - psykisk press, manglande personleg utvikling, utestenging av røyndom. Pick your poison, ikkje sant.

Seier du at du vil høyre til Dnk, så får du noko - men du må også betale noko.

Etc."

Trur det må vere bra å vere open om konfliktane. Fundamentalismen vil naturlegvis ikkje anerkjenne ulike posisjonar enn sin eigen, men kan dei ikkje likevel vere opne om omkostningane? "Vi står for Bibelen som ufeilbar, fordi vi trur at dette er Guds vilje. Men vår posisjon medfører mykje smerte for menneske, og at dei også må gje avkall på mykje sjølvstende og fridom." Kvifor kan ein ikkje seie dette?