fredag 27. desember 2019

Fagert er landet du oss gav,
Herre, vår Gud og vår Fader!
Fagert det stig av blåe hav,
soli ho sprett og ho glader,
signar vårt land i nord og sud;
såleis di åsyn lyser, Gud,
over vårt Noreg i nåde.

tirsdag 24. desember 2019

No kjem sola. Halleluja, pris Gud i himmelen, amen, TAKK!

mandag 23. desember 2019

Om ein skal fylgje kyrkjeåret, kan ein seie at vi går inn i festtid og høgtid. Då er det tid for å berre slappe av og gle seg over alt positivt, og ikkje tenke over alle slags forpliktingar, alt som ikkje er som det skulle vere, alle puslespelbrikker som ikkje passar, alle konfliktar som er uløyste, alle ideala som vi aldri når. Dette er også ei veldig god øving, har eg skjøna. Veldig zen. Livet er fullt av paradoks og vanskar, og stundom må ein lyfte blikket og seie "whatever". Men godleik og fellesskap må ein jo ikkje gløyme.

søndag 22. desember 2019

Not many foods are worthy of the title "superfood." However, liver is one of them.
Once a popular and treasured food source, liver has fallen out of favor.
This is unfortunate because liver is a nutritional powerhouse. It's rich in protein, low in calories and packed with essential vitamins and minerals.

Bilderesultat for beef liver
Every artist is a cannibal, every poet is a thief. All kill their inspiration and sing about the grief.

The Roots Of Led Zeppelin (CD, Compilation, Remastered) album cover

Men kanskje noko meir tydeleg i visse tilfelle enn andre. Jo meir eg undersøker, jo meir ser eg at LZ i ganske mykje, særleg i tidleg periode, lagar reviderte og transformerte versjonar av gamle blues-tradisjonar. Det var veldig "in" på denne tida, naturlegvis, i Storbritannia. British invasion-band ville vere "svarte" og amerikanske. Det var også ein "folk revival" pågåande på denne tida, der Page kopierte både gitarstilar og songar(!)

 Ein kar sa dette nyleg, i eit foredrag eg høyrde. Oppgåva er å ta kulturen som finst, foredle han, gje han attende til folket. Var på ein måte det LZ gjorde. På nokre vis er det vel det all kultur gjer, i varierande grad. Men det kastar jo mykje ljos over dei tradisjonane som har prega meg så mykje. LZ var eit helteband for meg då eg var ung, og er det på mange vis enno, sjølv om, eh. Ja. Eg er eldre no. Men no skjønar eg noko meir av det. Blues er sjel og røynsle og djubde. Det var dette LZ "tappa" inn på.

Uansett gjorde no LZ sine kopierte/reviderte versjonar i regelen mykje betre enn originalane.








torsdag 19. desember 2019

Habermas gjev ut sitt verk om tru og viten. Novel. Usikker på om det er interessant, eigentleg. Ein må djupt ned, djupt!, om ein skal kome til rette med dei vestlege utfordringane. Er vestleg filosofi i rasjonalistisk-logisk form i det heile den primære arenaen for å forholde seg sunt og rett til røyndomen? Eg tvilar på det.

Og om ein så gjev seg i kast med denne arenaen, kva skal ein gå for? Det er jo verkeleg eit spørsmål. Dette feltet er uansett ikkje primært, men sekundært, som ein etter-tanke, eit forsøk på å systematisere og søke forståing.

Interessant. Berman peikar på at logisk rasjonalisme og systembyggjing er ein primær tradisjon i vesten. Platon, Aquinas, Descartes etc. Men det finst mot-tradisjonar. Som kan betone det mystiske og ekstatiske. Eller: Det materielle og kroppslege. Eller: Væren, eksistens, livet i seg sjølv.

Dvs. som vegar til forståing og djubde og "det guddomelege", så å seie. Og eg forstår sjølv meir og meir at alle desse vegane er viktige på sine vis.

Vel, eg er nok på eitt eller anna nivå antikk platoniker. (Antikk filosofi var også mykje mystisk-religiøs, i sine røter). Men faste system har eg ikkje så mykje trua på, unnateke som "forsøk". Og "tanke" og "logikk" og "rasjonalitet" er nok langt mindre viktige for livet og den eksistensielle forståinga enn vestleg modernitet har tenkt. Skjønt, når vi fyrst talar og søker forståing, kan rasjonalitet og logikk i det minste halde oss nokonlunde på sporet, og luke ut åpenbart feilaktige forståingar og påstandar.

Om no presten skal tale, så er det klart at den antikke, greske bakgrunnen er svært viktig for NT og for kristendomen i det heile. Den er heilt vevd inn i jødedomen og kristendomen, sjølv om det pågår ein kritisk dialog i tradisjonane (berre les Paulus, ein "hellenist" som også stadig må avgrense seg mot "verdsleg visdom").

Jamvel Jesus Kristus vert i sterk grad forstått ut frå gresk teologi. Som altså på mange vis heller ikkje berre er "gresk", men som er del av ein breiare kulturstraum i antikken. Kristus er "logos spermatikos", Gud under vesen av det levande og strukturerte og skapande, kan ein seie. Det er såleis "logos" som sameinast med menneskeleg natur - "Jesus" - i inkarnasjonen. Dvs. slik går den teologiske refleksjonen i NT.

Dette løyser mange problem, og skaper også mange andre problem. Men meininga med livet er no uansett ikkje primært å tenke, eller å forstå, men å: Leve, "til Guds ære". Ens et verum convertunter; ens et bonum convertunter. Så - væren og sanning og godleik (og sanning) er ord for det same.


Og noko veldig vakkert er koringa i denne songen. Frå 3 minutt til 4 minutt. Steel-gitaren er naturlegvis også veldig fin, og den akustiske travis-pickinga. Sundfør, ja. He.
HALLO ROGER OG JOAKIM!!!!!!


Bilderesultat for yeah yeah yeah book

Har fått denne i posten. Gler meg til å lese. Musikk er godt. Blir spennande å lese om den kulturelle bakgrunnen til mykje av musikken som har prega sjela mi så mykje. Så har eg også noko å fortelje om musikken når eg framfører han.

fredag 13. desember 2019

Noko veldig tilfredsstillande. "Ignorance is the worst kind of prison", seier JD Vance i Hillbilly Elegy. Kunnskap gjev makt, tryggleik, sjølvtillit. Det er også sant. Og eg har mykje kunnskap no, bank i bordet. Eg har ofra så mykje tid og krefter på å lese og lese og lese, og meistre vestleg tradisjon. Eg har sett meg inn i mange perspektiv, og vore ein læresvein i møte med røyndomen. ***** skremmande kan det også vere. Eg er ingen herre over røyndomen, men kjenner meg mykje også som Jesus sa: Ein som har gått i lære som svein, og så sjølv vert ein slags meister. Jo, det er veldig tilfredsstillande. Når eg møtar andre perspektiv og horisontar, eller livsskjebner, veit eg noko om kvar eg skal plassere det, kva rammer eg skal forstå det ut frå. Eg vippast ikkje av pinnen så lett som før. Men ein herre over røyndomen er eg ikkje. Jo, takk, frukta frå visdomstreet er ikkje for mennesket å ete.

 Jeg har fått min sjel til å være stille og tie

1En sang ved festreisene. Av David.

Herre! Mitt hjerte er ikke stolt, mine øyne er ikke overmodige. Jeg gir meg ikke av med ting som er for store og for underlige for meg. 2Sannelig, jeg har fått min sjel til å være stille og tie som et avvent barn hos sin mor. Som det avvente barnet er min sjel hos meg. 3Vent på Herren, Israel, fra nå av og til evig tid!
I dag var det ljosmesse på Vinjehuset. Mykje å stelle til, men med staute og positive konfirmantar går det veldig bra. Etter ljosmessa var det ei som sa: "Eg elskar ljosmesse!!" Jo, det var ei god tilbakemelding å få.

torsdag 12. desember 2019



"Gje av hjartet for ei signa jord". Russisk folketone. Tokke songlag song denne på jolekonserten i Mo.

tirsdag 10. desember 2019



Det er eit spørsmål om korleis ein skal og kan bruke krefter og energi. "Frie energibanar". "Chi". "Be like water". "Wu Wei". Mikrokosmos og makrokosmos heng saman. Konfliktar på makronivå i kulturen manifesterer seg på mikronivå i sinnet. Blokkerer energi.

Energi og krefter er som eld. Vakkert, varmande, brennande, dynamisk, skremmande, fascinerande, skapande, øydeleggjande. Det er kanskje difor eg eg er så glad i musikk. Der kan energien flyte. Som i dei siste minutta av songen ovanfor.

Noko guddomeleg er det ved det. Musica Universalis. Kanskje også noko "djevelsk". Altså, noko som riv ifrå kvarandre, diaballein. I alle fall noko som kan vere veldig djupt. Eg tenker på dette. Når eg spelar musikk, til dømes. At eg er medviten om at eg vil føre lyttarane over i ein annan dimensjon, ein mystisk dimensjon.

Men eg undrast stundom over det der. Korleis kyrkja kan vere ein slik stad. Der forhenget trekkast til side, og musikk blir apokalyptisk, altså at. Ein ser inn i djubdene. Om ein kjenner etter i hjarta sitt, kan ein oppleve om musikk fungerer slik eller ikkje. Å drive med det der, er også risikabelt, ein opnar rom.

Bilderesultat for musica universalis
Bildet kan inneholde: 2 personer, inkludert Thomas Bentsen, folk som sitter, bord, drikk og innendørs

Og Joakim bak kameraet. Vi har det bra.

søndag 8. desember 2019

Faktisk kan det krevje disiplin å teie i staden for å tale. Ein kan kjenne at det pressar på for å dele noko. Men bør ein? Kvifor vil eg dele? Kva driv meg? Kanskje - behovet for å KONTROLLERE. For at "brikkene fell på plass". For at andre tenker det same som meg. Eller: Behovet for å bli sett og anerkjent, respektert, akseptert, lika. "Hei, det er meg!"

(Prepple seier at det er den beste songen dei laga)


Men om ein staden held munn? Ventar. Lyttar. Let røyndomen vere som han er. Let andre famle og ta feil, eller kanskje dei ikkje gjer det - kven veit. Så kanskje nokon spør i staden, når dei vil at eg skal tale. Eller kanskje sinnet mitt er meir ope for å møte den andre. ELLER KANSKJE EG BERRE MÅ SEIE NOKO LIKEVEL.

Liknande: Ein kan ha ei vanskeleg problemstilling i hovudet. Eg kjenner ei mørk bølgje skylje over hovudet mitt. Tenke: "Dette let eg berre gå. Eg har ikkje svar. Eg orkar ikkje leite heller. Til he****e med det." 1 minutt etter, er ein gladare og lettare til sinns. Det fungerer faktisk. Eg blir gladare og lettare til sinns av det.




Det er buddhistisk visdom i dette, eller også "austleg," for ein finn mykje av det same i ulike tradisjonar med austleg islett. Det er også relevant for teologien, og i kva grad røyndomen kan gripast med tanken. Men naturlegvis, ein finn mykje av det same i Bibelen - Gud bur i eit ljos ingen kan koma til, eller "legg din veg i Herrens hand", eller "Gud er skya" etc.

lørdag 7. desember 2019

Ang. musikk, er det interessant. Det er gøy å arbeide med musikken eg kjenner så godt, analysere, lære å spele den, finne ut meir.

Eg har bestilt bøker om musikkhistorie, og eg lærer klassisk teori og jazzteori. Øvar på "fingerpicking" og folk-tradisjonar. Og eg får utøve det også. I gravferd, på quiz, i konfirmanttimar, på eldresamlingar, i gudstenester.

Noko eg lærer, som er interessant.

At ting går i tradisjonar. Innan musikk lærer folk gjerne å spele stykke. Dei får "læremeisterar", anten det er Bach, Beethoven, Chet Atkins, Beatles, Pat Metheny. Ein lærer det denne personen kan, og kan så gå vidare og utvide - om ein vil.

Men tradisjonar kan ha rikt jordsmonn, eller skrint. Svært interessant for meg. Jazz frå 60-talet, er avansert. Dei henta inspirasjon frå både blues og swing og klassisk, ikkje sant. Rike tradisjonar. Det slår sjeldan feil også. I rock og pop når det er interessante og komplekse harmoniar, så har artistane på eitt eller anna vis kontakt med rike kjelder. Anten ved sjølve å ha seriøs musikkutdanning i noko form. Eller at dei har lært ved å spele artistar som har slike rike forråd.

Som får meg til å tenke på musikken no for tida, i vår kultur. Piano har ofte kontakt med rike kjelder, men gitar...? Ofte ikkje. Ein kan lære å spele artistar, men ein lærer ofte ikkje den harmoniske logikken i musikken. No er musikk meir enn harmoni og logikk, men desse tinga er jo verkeleg viktige. Og mykje musikk i dag er ganske "devoid" for interessante ting på dette området. Det er ei slags kulturell utarming. Som ein kjent norsk, ung artist sa: "Det er lett å lage musikk i dag. Ein treng berre datamaskin og program, då går det fort."

Det er musikk, det er klart. Men...hm...det er ikkje djubde - inn i røyndomen, ned i det menneskelege. Så, mange vegar ein kan frå denne erkjenninga. Komplekst felt, det er sikkert. Og eg tenker stundom på dyra, at dei også må lære oss noko om musikk. Musikk kan vere "dyrisk" og autentisk utan nødvendigvis å ha masse teori i botnen. Men, det er jo viktig at born som lærer musikk, faktisk lærer ordentleg teori, og kjem i kontakt med musikalske kjelder som gjer bruk av desse tinga, og forstår det. Jaja - ting er lettare når ein er eldre og forstår meir av verda!!

Beato er god, og oppsummerer mykje, og set det i kontakt med pop og rock. Excellent!




onsdag 4. desember 2019

Millions heard the sound of freedom in the Beatles’ music. Elijah Wald hears a death knell. In the songs of the Fab Four, he argues, pop music completed its decades-long transformation from a kingdom of democratic dance and authorless song to a lonesome land of private pleasures and isolated audiences. The result was segregation along lines of race as well as taste: In the late ’60s, as white rock sought introspection in albums and black pop chased good times on singles, an “increasing divide between rock and soul, listening music and dance music,” developed. Wald writes that the Beatles destroyed rock ’n’ roll by leading “their audience off the dance floor, separating rock from its rhythmic and cultural roots,” and “point[ing] the way toward a future in which there need be no unifying styles.”

mandag 2. desember 2019



Cory Henry byrja å spele keyboard og orgel då han var 2 år(!) Men han elska det visstnok, og ville spele så mykje han kunne OG han gjekk til kyrkje laurdag og sundag, og då var det full konsert der, med masse korsong og improvisasjon. 30 år seinare:

(4:18-->)

søndag 1. desember 2019

Ska sei. 550 på bibelundervisning i Misjonssalen kvar måndag :-s :-s Dei såg for seg rundt 15 stk., i byrjinga. Joda, eg veit, fordi eg sjølv har arrangert tekstgjennomgang i Misjonssalen, eg gjekk gjennom Romarbrevet, med top notch kommentarar, i alle fall kva historisk eksegese angår. Det kom rundt 15 kvar gong. Dog ihuga folk. Men åndsklimaet er veldig annleis no :-s Underleg, underleg. Kva skjer, liksom.

fredag 29. november 2019



Yessir. Veldig interessant, som blir sagt her. At songen reflekterer 30-talet på USA, og at James også er metodistisk forkynnar. Dette er røtene til den rocken som eg er flaska opp på, og har spela så mykje, og som eg jamvel lærte på kulturskulen i Kviteseid i årevis.





Hard time here and everywhere you go
Times is harder than ever been before
And the people are driftin' from door to door
Can't find no heaven, I don't care where they go
Hear me tell you people, just before I go
These hard times will kill you just dry long so
Well, you hear me singin' my lonesome song
These hard times can last us so very long
If I ever get off this killin' floor
I'll never get down this low no more
No-no, no-no, I'll never get down this low no more
And you say you had money, you better be sure
'Cause these hard times will drive you from door to door
Sing this song and I ain't gonna sing no more
Sing this song and I ain't gonna sing no more
These hard times will drive you from door to door




Yeah. Texas-blues, det her.
Eg høyrde veldig mykje på Led Z, Eric Clapton og anna 70-talsrock då eg var yngre. M. a. også Cream, Who, Smashing, Soundgarden etc. Fyrst no i seinare tid eg forstår kor mykje dei var "indebted" til svart blues frå fyrste halvdel av 1900-talet. Heile den kulturen, mentalitet etc. er også ein djup del av meg. Det er fascinerande.

Eg høyrde gjennom ein del plater frå Rolling Stones 500 (ja, merk namnet på bladet). Skumma. Masse kjent. Men det som greip meg mest, av det eg ikkje hadde høyrt før, var Aretha Franklin. Veldig tankevekkande for meg. Det var djup autentisitet i stemma, som om ein kjem på djupet av noko, kjem nær noko.

Same med ein konsert av BB King som eg høyrde på. King er ingen god teknisk gitarist. Har aldri hatt interesse for han. Så eg tenkte: No må eg høyre for å sjå kva det er som appellerer. Og det er det same. "Feeling", og menneskeleg kontakt. Han har mykje av kulturrøtene i kyrkja frå barndomen, slik så veldig mange av dei tidlege bluesartistane.

Det er noko interessant her, noko viktig. Ei mengd med kultur og erfaring pakka inn i eit musikalsk uttrykk. Også interessant. Bluesen spring ut av kjensle, av røyst og kropp som uttrykker. Det er glidande overgangar mellom, ja, vanleg bruk av røyst og kropp - og musikk. Det er det som gjer uttrykket så autentisk. Alle som brukar røyst, er musikarar :-s Det er sånn. Alle som talar, er kreative. Men ein kan uttrykke seg på ulike måtar.

Yes. Det er legendarisk.



søndag 24. november 2019



Nick goes to the woods to recover from war trauma by fishing instead of thinking, and it sort of works, except everything in the woods reminds him of war. Even the grasshoppers he uses as trout bait act like angry little warriors.
When recovery succeeds, it comes from Nick’s ability to recreate the conditions he knew before the war by following simple instructions, like setting up a tent. Danger, in the form of thinking, arises when he runs out of things to do with his hands. And on the flipside, Hemingway craved engagement with the material world so keenly that he actually wrote instructions into the abstract world of fiction.


Det er ein underleg tekst, Big Two-Hearted River. Underleg trøystande.

fredag 22. november 2019

Coldplay tek fram trua

Er visst ikkje så in å vere sekulær lenger :-p Kanye West gjev ut "Jesus is king", Dawkins seier at vi treng religion, og Coldplay gjev ut ei slags gospelplate. Whuda known.



Everyday Life is wildly uneven, held together only by its thematic obsession with religion: disc one (Sunrise) literally ends with a hymn, disc two (Sunset) with Chris Martin singing “Alleluia, alleluia”. You lose count of the references to God, church and prayer in between. What this signifies remains a mystery: has Chris Martin, a lapsed Christian, rediscovered his faith? Is it intended more in the vein of Nick Cave’s recent line about how “it doesn’t matter whether God exists or not – we must reach as if he does”?

torsdag 21. november 2019

tirsdag 19. november 2019



Jeff Buckley var "a troubled soul", og sikkert ikkje heilt, hm, i fysisk og psykisk balanse. Men han var ein stor musikalsk inspirasjon. In-spirasjon. Puste inn. Eit ord med djupt teologiske røter. I Bibelen er det ofte ikkje skilnad på Ande, pust, vind.

Eg lyttar til Buckley att fordi eg ser på harmonilæra, og det er mykje å hente hjå han, gitarmessig. Men live at Sin-é hadde eg aldri høyrt. Det er frå då han spela på cafe før han vart ordentleg kjent. Veldig autentisk opptak. Eg tenkte eg ville lytte. "Kva gjer han? Korleis framfører han?" Eg har høyrt songane, mange av dei, før. Hundre gonger, på Grace.

Men denne songen, altså. Kun tramp, klapp og vokal. Oi. Kva er det han gjer, som gjer at det fungerer så bra? Kunne eg framført songen på liknande vis? Ja, eg trur det. Ikkje nett like bra, kanskje, men heller ikkje så langt unna. Men det krev: Mystikk, å gå inn i seg sjølv, at kjensler og kropp og sinnelag blir "eitt".

Noko anna. Kor mykje god framføring er avhengig av energi. Frie energibanar, som ein seier i austen. Kan kyrkja ha frie energibanar? Eg er ikkje så sikker på kor mogleg det er. Kyrkja er ofte oppteken av å hemme og binde, og ofte med god grunn. Mystikk og ek-stase kan vere i motsetning, men ikkje nødvendigvis.

Når Buckley blir "ein", så kjem det fram at han var ganske deprimert. Så eg orkar ikkje så altfor mykje av musikken no om dagen, litt for "tungt." Noko er trass alt betre i dag enn då eg var ung :-s

Buckley gav ut Grace, før han døydde. Slik han så ofte hadde sunge om i songane sine :-s Men Grace er eit meisterverk. Både pga. Buckleys virtuositet og framføring, men også pga. folka han hadde rundt seg, topp musikarar.

I det heile svært tankevekkande for meg når eg les om dei beste musikarane. Ingen kjem seg opp der åleine. Fellesnemnaren er oftast at dei har kome i miljø med svært gode musikarar, og har blitt inspirert (ja) og arbeidd knallhardt for å bli gode.

Underleg, ja.




Bridge rundt 03:00 er, ja, skal vi seie: Inspirert.
NRK med eit interessant og godt program om stavkyrkjer. HER. Heddal og Eidsborg. Tankevekkande: I Notodden er det rundt 90-95% av dåp og bryllaup som går føre seg i stavkyrkja. Naturlegvis. Det er tradisjon, kultur, heimekjensle, kunst, trusuttrykk, naturmateriale etc. Det er verdig, djupt, mystisk. Det er vel eit memento for Dnk? Kor stor rolle eit kyrkjerom kan spele for å inspirere folkekyrkjelivet. Eg meiner det er viktig signal i høve til moderne kyrkjebygg - som kanskje ikkje bør vere så altfor moderne.

søndag 17. november 2019

Dagens tekstar. 1 Tess 4, Matt 24. Teologen får prøvd seg.

fredag 15. november 2019





Min bror på ferie i Sør-Afrika.
Kva treng ei bygd for å overleve, for å få unge menneske til å ville bli, og stifte familie?

Husvære, skule, matbutikk, arbeidsplassar.

Aktivitetar for born og voksne.

Natur.

OG:

Kjensle av tryggleik, fellesskap, rituale, tradisjonar, kultur.

Slik at ein kjenner: "Her er det godt å vere. Her er folk gode. Her kan eg bidra. Her høyrer eg heime. Her kan eg bli."

Det må vere nokre slags rammer, og det må vere ein slags fylde som gjer at det er noko å "trå inn i", noko å "vere ein del av".

Kva med:

"Det må vere økonomiske ressursar og økonomisk vekst!"

Kanskje - men då blir jordsmonnet skrint, er eg redd, og røtene blir ikkje djupe.

Men desse tinga har også å gjere med "makro-trendar", ikkje sant. Ideologi, politikk o. a. på eit større plan.

torsdag 14. november 2019

onsdag 13. november 2019



Veldig interessant, dette her. Eg lærer piano. Det er så mykje lettare no enn før. Eg veit mykje meir kva eg bør øve på, og kvar eg finn lærestoffet. Det er svært mykje meir effektivt enn før. Eg er på sett og vis min eigen lærar. Det fungerer greitt når eg berre er amatør.

Genesis ovanfor elska eg som ungdom, særleg då Selling England og Lamb lies down. Ein kan tenke at ein skal lære å spele Genesis på piano ved å "pugge" noter, lære songen utanboks. Sikkert ikkje så dumt. Slik må gjerne pianistar byrje.

Men i dag veit eg jo at det går langt betre når ein verkeleg forstår harmoniane, forstår kvifor den og den akkorden høyrer i lag, kvifor melodien går hit og dit. Øve opp gehøret til å kjenne att intervall, progresjonar. Eg såg eit foredrag med ein profesjonell pianist. Ho sa det var slik ho arbeidde med stykke. Spele, studere, gruble, forstå, arbeide seg gjennom. For kvart stykke hadde ho "covered more ground".

Og dette er ikkje berre enkelt, med Genesis. Banks er verkeleg klassisk skolert. Allereie som 11-åring, seier han her, spela han Rachmaninoff og Ravel :-s 11 år. Seinare Vaughan Williams, Elgar, Holst. Ikkje for alle. Men for dei som likar det, og er motiverte, er det veldig viktig å pøse på med seriøse musikktradisjonar.

Banks nemner også moderne musikk. Kinks, Beach Boys, Zombies, Animals, Emerson. Interessant! Brian Wilson i Beach Boys var autodidakt, han lærte musikk ved å transkribere barbershop musikk, dvs. kompleks kor-jazz. Ting går i tradisjonar, ofte langs kronglete vegar.


 

søndag 10. november 2019

Aage Borchgrevink skriv interessant om "89-arane".

Mellom 68erne som pensjonerer seg i disse tider og millennials-generasjonen (født etter 1980) som driver den grønne revolusjonen, er det et svart hull. Det er min generasjon. De som ikke ville være med.
Hvorvidt vi i det hele tatt er en generasjon er diskutabelt. «Vi»? Det pronomenet er avleggs. Det heter ikke vår kamp, det heter Min kamp. Og det skal faen meg være seks bind av den.

...
Siden vi ikke hadde andre fiender, ble hykleri den store satan. Aktivister fremsto som autoritære personligheter som bare lot som om de brydde seg. Slik som Kjetil Moslet, programlederen fremstilt av Bård Tufte Johansen på NRKs «Lille lørdag». Moslet skal være «vaktbikkje», men blir servil hver gang makta snakker.

...

Ironiens mørke tvilling var inderligheten hos forfattere som Hanne Ørstavik og Karl Ove Knausgård. Skepsisen til et språk infisert av reklame og andre maktstrategier preger hovedpersonene til Ørstavik i den grad at de lurer på om de selv er virkelige. «Ute av verden», het Knausgårds debutroman.


Både ironi og inderlighet handlet om å trekke seg tilbake, fra politikk og samfunn. Det finnes ingen sosial dimensjon i 89-ernes bøker

...
68-erne hadde studentopprøret, millennials-ene streiker for klimaet. Men det er ingen massebevegelser eller demonstrasjoner assosiert med 89-erne. Det er i realiteten utenkelig. «Jeg reiser alene», sto det på lappen åttitallets skilsmissebarn hadde om halsen. Ekte 89-ere kjører ikke kollektivt.
...


Høyrer lydbok i bilen. Monsen på tur, Noreg på langs. Gjev god kjensle. Han fortel om naturen, opplevingar, friluftsliv, knowhow, psykososialt samarbeid med turkameraten.

I kveld høyrde eg om tida i Troms. Dei var i ei koie og "overvintra." Tankevekkande. Dei sov 15-16 timar i døgnet. Trond hadde eit verkande sår i tåa som hadde plaga han konstant i fleire månader. No tok dei to veker fullstendig fri, og såret vart lækt. Veldig godt å høyre om det at dei sov så mykje. Det er godt å kvile. Spesielt på vinteren, kanskje. Eg trur - at også vi menneske eigentleg er meint til å gå litt i dvale på vinteren. Dyr gjer det, planter gjer det. Kvifor ikkje også vi?
Kva er det sunne og gode liv? Temaet aktualiserast i dag, når Jesus fortel om den miskunnsame samaritanen, og Jakob fortel om at ein ikkje må gjere skil på folk. Gud har valt ut dei fattige til å arve evig liv.

Dei radikale tekstane er ikkje moglege å leve etter, på bokstaveleg vis. Heller ikkje meininga; tekstane og forteljingane talast ut frå kultur, historie, sosial setting - dei er ikkje "direkte openberra". Men dei peikar i rett retning, må ein tru.

Nordmenn gjer godt, har eit godt samfunn. Men lever "for seg sjølv", i ikkje så liten grad, og brukar rikdomen på eiga nyting. Skjønt, skatten går til fellestiltak. Men elles. Korleis vere miskunnsam samaritan i dag?

Nordmenn passar på kvarandre, som godt er. Men vi øydelegg klima og utnyttar dei fattige i andre delar av verda. Det er systemisk. Korleis leve rettferdig oppi dette?

Det er det ikkje så lett å svare på. Fullt av konfliktar i livet, og her er nokre. Men "lat tekstane tale", tenker no eg. Livet er ei vandring, så får ein freiste å unngå dei verste avvegane, og freiste å vandre som ein rettferdig, "med Gud", slik ein ser det rett.

Korsvei seier:
- Leve enklare
- Søke rettferd
- Fylgje Jesus Kristus
- Vere i fellesskap.

Just about right.

Djupare lurar spørsmål om sjølve sivilisasjonsforma vår. Eg høyrde på radio. Ei dame var heimeverande mor. Ho fortalte om det. Ho elska det. Ho angra ikkje. Ho vart lukkeleg av å bruke hendene til å lage mat, handverk. Ein repr. frå næringslivet gav ein freudian slip. "Vi må hugse på at når vi her snakker om 'rotteracet', så er det jo sånn at en del folk faktisk liker dette livet." Ei djupt tankevekkande innrømming.

fredag 8. november 2019

Så det er ikkje bra å drikke seg full. Alkoholisme er forferdeleg. (Verkeleg)

Men.

Vi har også noko i kroppen og hovudet som gjev oss glede og nyting. Det "passar" med ting i verda, i tankar og kjensler, handlingar og erfaringar. Altfor reduksjonistisk å kalle det "dopamin".

Rus er faktisk noko sunt, naudsynt, naturleg - i rette rammer. Trur det er viktig å poengtere det også. Det kan vere godt å jage etter det som gjev gode kjensler. I rette rammer, altså, i harmoni, liksom.

("Rammer", "harmoni". Kva metaforar er det? Meiner eg det eg seier - er det gode og sunne metaforar? Harmoni - ja. Men til harmonien høyrer også dissonante intervall, som skaper spenning, som driv framover, som vekker djupe kjensler. Rammer - ja. Men rus er også knytt til det grenseoverskridande, hengivande, ek-stase - dvs. ut av ro)

Ein kan ruse seg på TV eller big macs, det er ikkje bra. Men ein kan ruse seg på natur, fellesskap, spel, dans, musikk, seksualitet, måloppnåing, utforsking. Det er menneskeleg, naturleg. Best å halde seg til det naturlege, trur eg.

Han her lærte meg mykje om det:

Bilderesultat for hacking of the american mind

Også dyr og planter "rusar seg" i denne forstand. Dei har dei same kjemikaliene, så å seie, dei same mekanismane. Språket mitt er altfor reduksjonistisk no! "Kjemikalier". "Mekanisme". Fysj og føy. Vi har ikkje godt språk for desse tinga, har vi det? Kva er det språket? Kan hugse frå tredje klasse at J Gaarder skreiv noko om det i Jolemysteriet.

Eg las i går om jeger-og-sanke samfunn. At dei ofte kunne leve så nær naturen, og vere så untainted av moderne materialistisk metafysikk, at naturen hadde ein eigen "glow" i seg sjølv.


Eg hadde ikkje fått med meg at tekstane som heilskap er tekstar av Børli.

torsdag 7. november 2019

I dag var eg på tur.

I eit tre fem meter unna, fem meter oppi lufta - eit grantre - var det ein flott hakkespett. Den hakka, og var trygg. Hadde fine fargar, klare konturar. Eg såg på den, den heldt fram.

Eg snur meg, går vidare, over eit ståltrådgjerde. Ser bort på ein kolle. Fem fjellsauer ser på meg. Stille. Eg set meg ned. Vi ser på kvarandre. Dei har brunspraglete, tjafsete pels. Dei er som dyr henta frå gamal tid.

Grantreet har konglar, dei skin. Eg har sett dei mange gonger i haust. Dei var rosa og lilla før, tidlegare i vår. No er dei gull. Eg vil gå borttil, plukke ein ned. Dei heng for høgt. Nokre har falle ned. Stor og tung og tjukk. Eg tek av nokre frøblad. Så slik er det. Vår såmann Vind er tru mot gamle vanar. Mange frø, men dei kastast ikkje langt.

Hundre meter lenger nedi bakken kjem ein eg kjenner. Han luftar hundar. Tre stykker. Eg joggar ned for å helse på han. Hundane spring mot meg, hoppar opp, leikar, bit i genseren min. Dei har slett og kort og stri pels å ta på. Dei leikar sisten med kvarandre. Den som har ballen i kjeften, spring; dei andre spring etter. Dei leikar av seg sjølv. Leikeslåss litt.

Vi talar saman, min ven og eg. Han er venleg. Når eg seier noko kritisk om turisme og kultur, vil han ikkje snakke meir. Vi skiljast åt, venleg, og eg går vidare.

Eg stoggar og ser på utsikten. Roholtsfjell er synleg, mykje synleg. Eit mektig fjell, ein ser brystkassa.

Eg går med godt tempo. Eg har beige og grøne klede og sko. Eg går nesten i eitt med fargane på vegen og i naturen.

Nedi bakken, på sletta, høyrer eg lydar frå langt oppi treet. Kva er det? Eg snur meg sakte og går stille attende, og ser oppover i treet. Eg ventar. Har god sikt. Mykje lydar, ja. DER! Eit ekorn spring rundt stammen, er synleg for meg, står stille. Så kjem eit ekorn til etter. Dei leikar visst sisten, dei også. Spring ut på ei grangrein, hoppar over på ei ny.


– Europa har glemt at det er et samfunn, ved å tenke på seg selv først og fremst som et marked. Utvidelse av markedet har vært målsetningen. Dette er en fundamental feil, sier Macron.
– Et marked er ikke et samfunn. Et samfunn er sterkere: det har en følelse av solidaritet og samspill, som vi har mistet, og av politisk tanke.
(Macron oppsummerer sin analyse av Europa)

onsdag 6. november 2019

Relatert bilde

Tolkien sat og skreiv under dette gamle treet. LOTR er mykje inspirert av treet.

tirsdag 5. november 2019

Kva er djupstrukturane for at sunn kommunikasjon skal vere mogleg? Kva "verdiar", "premiss", "sams skikkar" etc. må vere der, for at vi kan opne våre indre rom for kvarandre, og kome kvarandre i møte? At vi kan vere ærlege og sårbare med kvarandre? Ein kjem raskt inn på det eksistensielle. Dei djupaste spørsmåla og temaa. Ting som kan vere konfliktfylte og smertefulle - men også ting som kan vere potensiale for at noko djupt og inderleg og trygt kan vekse fram. Religionen er i hjarta av kulturen, og sjølvsagt gudsbiletet. Så kva skjer i ein kultur der det religiøse og guddomelege blir såpass "fraught" og vanskeleg at kulturen i staden heller mot å isolere det eksistensielle komplekset?

Det er tematikk i Fosse sine verk. Eg skjøna nyleg at NRK Fjernsynsteatret har eit vell av gode produksjonar liggjande på sine nettsider. Alt frå Antigone til Kong Lair til...ja - Fosse. Fosse sitt spel "Namnet" er tankevekkande. I ein forstand er spelet "berre tull", for deltakarane snakkar ikkje med kvarandre. Dei "bryt av" konstant, og fullfører ikkje setningane når dei kjem inn på noko faktisk viktig. Eller: Dei avbryt kvarandre, når nokon er i ferd med å seie noko verkeleg viktig. I ein annan forstand drøftar spelet i kva grad reell og djup kommunikasjon er mogleg i moderne kultur.

HER, og analyse HER.

Det er ein viktig og spennande tematikk, og eg har respekt for problemstillinga, for å seie det slik. Sjølv tyr eg ofte til song og musikk for å "tale det useielege". Metafor, analogi, poesi, kunst. Dermed er ein også raskt inne på det eksistensielle, det "religiøse", og moderne norsk positivisme-erkjenningsteori er god så langt det rekk, men den rekk ikkje langt nok, by far. Eg har også skjøna kva eg ikkje har skjøna før, at det er ei tid for å tale, ei tid for å teie, og at det krev visdom og skjelning å vite når ein bør gjere kvart av dei. Berre "fools, madmen and prophets" - eller "barn og fulle menneske" - kan alltid seie det dei trur er sant. Men ikkje det- profetar trengst også. Og borna kan lære vaksne menneske å - bli born att.

Fosse-intervju att, HER.

mandag 4. november 2019

søndag 3. november 2019

Bildet kan inneholde: 1 person, sitter, bord og innendørs

Diakonidamene steller til triveleg samling i Kviteseid. Eg fekk mange gode samtalar, og eg song nokre songar der. Det er godt å vere saman. Eg følte ikkje det før.

lørdag 2. november 2019

Det er underleg. Verda er på mange vis "out of whack", tenker eg. "Out of joint". Ting går fort, verdiar endrast, dei politiske frontane er harde. Det er mykje "spin" der ute. Kva som er rett og gale, sunt og usunt, er ikkje så opplagt.

Ein kunne seie at desse tinga berre skjer i subkulturar, og at hovudstraumen i samfunnet har ein god kurs. Men no er kaoset og frontane der: I Washington, i det britiske parlamentet, i kulturen (litteraturprisen, t. d.), i natur og klima. 

Dei vise menneska, og dei tunge tradisjonsinstitusjonane, er ikkje så tydeleg på banen. Dei vert også desavuert av rådande ideologi (nyliberalisme). Kva som er rett og gale, sunt og usunt, er ikkje så opplagt.

Det er nok rett: I slike tider kan ein hente inspirasjon frå dei gamle klostertradisjonane. Det er i utkantane ein har fridom og ro til å ivareta og foredle kultur og tradisjon, og byggje sunne fellesskap, og leve eit normalt og godt liv.

Dei som er i sentrum og freistar å gjere det rette, treng stønad og verdsetjing. Men der rår også - i mangt, ikkje i alt - ein ideologi som ikkje kan overleve, og som ikkje vil overleve. "The centre cannot hold". Kva som er rett og gale, sunt og usunt, er ikkje så opplagt.


torsdag 31. oktober 2019

Bilderesultat for queen vilnius midsummer


Relatert bilde

Festleg. Han som spelar orgel her, på festival i Vilnius - dei spelar Queen for fleire tusen folk - er altså: Organisten i Tokke og Vinje. Han fekk opplæring i det kommunistiske Aust-Europa, ikkje noko tull, mao. For nokre år sidan var eg vikar i Høydalsmo. Organisten hadde nokre unge musikarvener på besøk. Ein av dei spela fløyte. Han spela i kyrkja, før han reiste vidare til London, der var han solist med symfoniorkesteret. Organisten vår spelar, og snart skal han attende til Litauen og spele for tusenvis av folk på konsert.

mandag 28. oktober 2019

Bilderesultat for goethe life as art

I dag bestilte eg denne boka. Goethe var ein gigant. Han er imidlertid nesten ukjent i min kulturelle samanheng(!) Ein veit at han skreiv Faust, moglegvis Den unge Werther... Kanskje at han var romantiker. Men eg kom stadig innom han då eg las SH Buhner, og det viser seg at Goethe har veldig interessante tankar om natur og røyndom. Ikkje-materialistisk.

Uansett, Goethe levde i ei tid då det var moderne å vere ein "great man" som skulle vere danna, få til store ting, få mykje ære etc. Goethe var på mange måtar kvintessensen av ein "great man". Eg er ikkje nett på den linja, men eg trur det er interessante ting å lære her. Han var trass alt eit geni. Dessutan er han ein sentral person i tysk kultur, ein kultur som det er godt for meg å ha betre kontakt med.

Så det skal bli spennande. Kanskje eg skulle reise til ein by på ferie og lese den boka medan eg sit på ein hyggeleg og elegant cafe.


Om USA og Trump. Følsomt tema, eg veit. Så ta det for det det er. Fyrst ein analyse frå Anis Shivani som set dagens politiske situasjon inn i større idehistorisk perspektiv. Også her.  ein insider i GOP som forklarar, med psykologiske kategoriar, kvifor Trump vinn. Det handlar om den kapitalistiske, nyliberale orden, og det å setje ord på denne. "Populistane" gjer dette, ikkje minst ved å peike på behovet for å "høyre heime" i kultur, på ein stad, i fellesskap. Ein kan også kritisere globalisme, både militært og finansielt. Spørsmålet er imidlertid også om ein verkeleg vil rive ned avgudsaltaret, for å seie det slik. Og seie at kapital og marknad ikkje skal ha øvste prioritet (kva skal setjast i staden?)

søndag 27. oktober 2019

Trøyst: Familie og venner. Dyr, særleg hundar og husdyr og fuglar. Norsk folkemusikk. Tre! Og mange andre ting. Mitt liv er ikkje så fullkome. Kanskje kan det aldri vere det, unnateke kanskje når ein er barn. Vi får sjå. Men ein kan gle seg.

Eg kom over "Wooden books". Eg kjøpte ei bok om tre, av ein finsk biologiprofessor. Men serien som boka var gjeve ut i, var interessant. Blanding av mystikk, handverk, keltisk kultur, filosofi - og vitskap. Underleg bokserie HER.


Preus er profet og talar godt.
– Hvorfor skolen er bra ...? Alt er laget av tre! Det bare ser så fint ut ... Og det blir liksom så hyggelig å være her.
Ola Flesvig (10) sitter på bakerste pult i et trehvitt klasserom i Ydalir skole i Elverum og strever litt med å finne ordene. I to måneder har han og medelevene gått her i det ruvende «trepalasset», Norges hittil siste tilskudd til en regelrett boom av store bygninger i tre. Og han er allerede helt sikker på at det er bra.

lørdag 26. oktober 2019

Ein tur i Oslo. Mange vil bu der. Det skal dei få lov til. Eg vil helst ikkje det. Det er godt for ei lita stund. Men så er det nok. Takke meg til Vest-Telemark. "Takk". "Thank". Det er same ord-rot som "think". Å takke er å tenke på, å gje gode tankar.

onsdag 23. oktober 2019

Martin J på Dagsrevyen. Han er på Ansgar. Interessant at han avslører bokhylla si. 





Det er ikkje noko tull han har der. Interessant. Han er inne i ting, og norsk teologisk diskurs er relativt seriøs, også i frikyrkjelege miljø. Interessant å observere. Her er Hays, Lindbeck, Williams, Tracy, Ward, Jenson, Milbank, Nagel, Pannenberg. På mange vis den moderne systematiske MF-tradisjonen, v Henriksen og Søvik og co.  

Bøkene i hylla er innanfor sentral protestantisk, moderne teologi, med nokre innslag av katolsk og anglikansk. Så vidt noko ortodokst, ser det ut til. Det er innanfor teologisk diskurs, for øvrig. Når ein opnar seg opp for breidda, djubda etc. i det akademiske liv, og i tradisjonar og kulturar, blir det, hm, spennande. Og krevjande.



Og på pulten er då altså Williams, Christ - Heart of Creation. Det er på ein måte der...ja...brennpunktet er, kunne ein seie. I vestleg teologi og samfunn i dag. At kristendomen ikkje må bli "tribal", lukkande, fundamentalistisk.

Også underleg. Eg var også ein sentral av dette miljøet, og er det til dels enno. Mine innspel har nok også vore med her, og spela ei viss rolle. Dog spela vel eg mest rolle med å introdusere NT Wright, Dale Allison, Edward Feser, til dels DB Hart o. a.

Når det gjeld sjølve innslaget, er det naturlegvis mykje å seie. Men kanskje best å ikkje seie for mykje. Men dette: Skaparverket er verkeleg eit forunderleg mysterium med ufattelege djubder.
Fiksar bil. Eg hadde gjeve opp, var det ikkje for bror min som hjalp (og vener). 

Bremsa skrapa. Måtte gjere noko. 

Kloss var nedslite, var på metallet. 

Kalipper: Rusta nesten heilt fast.

Få tak i sett for å trykke inn stempelet. 

Få ut glideboltane - litt av ein jobb, sidan dei sat ekstremt godt. 

Kyrkjetenar sa: "Det kan vere ein fæl jobb. Dei kan sitje ekstremt hardt fast." 

Men vi fekk dei ut...omsider. 

Ein av boltane var øydelagt og hadde eit hakk.

Kjøpe nye glideboltar på biltema. 

Pusse kalipperen i hola for boltane. 

Setje på plass delane. 

Kalipper framme: Sat også veldig fast, masse arbeid å få ut. 

Glideboltar var øydelagte, gummi var løyst opp. Stål mot stål. 

Nye glideboltar spesialbestilt. 
Fyrst bestilte dei feil. 
Så bestilte dei berre eitt sett. 
Så kom det andre. 
Tre turar til verkstaden. 

Metallfeste for klossar øydelagt, måtte bestille nytt. 

Setje saman delane. 

Etc. 

No kan eg mykje meir enn før, om bil og bremser. 

I morgon får vi sjå om bilen går som den skal. 

Eg skjønar kvifor folk kjøper nyare bilar, og kvifor dei har dei på service :-s Eg skjønar at det er lurt å sjekke bilane årleg. Og det er lurt å jamnleg skifte skiver, klossar, glideboltar. Billig vedlikehald.

Ein kan spare mykje på å ha ein gamal toyota. Men ein må kunne mekke, og vere smart mtp. vedlikehald. Og noko anna: Det kan verke uoverkomeleg å mekke. Men når ein veit kva som må til, korleis ting fungerer, kvar skruane sit, korleis ein skal losne på ting, kvar ein skal bestille delar etc. etc., så er det mykje lettare. 
Bildet kan inneholde: 2 personer, personer smiler, sko og innendørs

Bildet kan inneholde: en eller flere personer, folk som står, fjell, utendørs og natur

Vi var på tur med frivilligsentralen i Tokke, det var ein liten og fin tur. Gode samtalar og tre og hundar og frisk luft.

tirsdag 22. oktober 2019

Borgund stavkyrkje, frå 1150-1200:

Relatert bilde






Fjågesund kyrkje, som er stavkyrkjeinspirert:

Bilderesultat for fjågesund kyrkja


Bilderesultat for fjågesund kyrkja

(Sml. til dømes Lomen stavkyrkje, eller andre:)
Bilderesultat for lomen stavkirke



Og så Kviteseid kyrkje, same arkitekt, og også stavkyrkjeinspirert/romansk stil:

Bilderesultat for kviteseid kyrkje


Og i dag var eg på Dalen hotel, og då ser eg at Dalen også er konstruert etter modell av stavkyrkja. Samanlikne:

Bilderesultat for borgund stavkirke



Bilderesultat for dalen hotel bygg

Og altså her:

Bilderesultat for dalen hotel

Og det viser seg at det er same arkitekt på hotellet, som i kyrkjene i Fjs og Kvs. Og det var verkeleg stavkyrkjer og vikingtid som var inspirasjon for hotellet. Det er jamvel glasmåleri i taket.

Bilderesultat for dalen hotel interiør


Det er fascinerande å tenke på, og å registrere.

Nyleg hadde dei Harry Potter-tema på hotellet.

Så det er lengsel etter "re-enchantment".
[Kaj Skagen. Den forseglede ordre. Kap. 68. Sjokkerande lesing. D. e. om korleis kristendomen - dvs. ein veldig spesifikk tradisjon av kristendomen - prega foreldra hans. I det heile er det interessant å observere korleis norske forfattarar har kome til rette med trua.]
Bildet kan inneholde: 2 personer, inkludert Monika Bakkan, personer smiler

lørdag 19. oktober 2019

Eg gjekk ein liten tur i dag, oppi Tveitgrend, med utsikt ned mot Bandak. Det er noko underleg lækjande og svalt med å gå der oppe. Flott utsikt. Heilt stille, berre vind og ein og annan storfugl. 









































































fredag 18. oktober 2019



Ein port i Heddal stavkyrkje. Eller, skulle vi seie, "portal".



Bilderesultat for fjågesund kirke

Fjågesund kyrkje er faktisk i stavkyrkjestil, og har også stavkyrkje-inspirert interiør.
-- At this point in human biological and cultural evolution, it is wildly premature to think that we could have justified religious beliefs or disbeliefs. The topics are too difficult. We simply don't have enough knowledge to have confident insight into ultimate things.

-- At the same time, it is wildly premature to think that naturalism is the last word on things. We have glimpses of mind, value, and deep beauty that suggest a transcendent reality behind the world of appearances and of natural science. Maybe these glimpses are illusions or projections -- but, again, maybe they aren't. We just don't know for sure.

-- In these circumstances, religious searching and experimentation is a legitimate project. Knowing and loving a transcendent reality, if one really does exist, could enrich our inner lives and lay the foundation for a better culture. The human race might be ignorant of such ultimate truths right now, but intelligent life on this planet has a long history ahead of it. We won't know what we'll discover until we look for it.




Schellenbergs argument i eit nøtteskal. Ein får tenke kva ein vil. Men det er nyansar her som ein def finn i GT, NT og særleg hjå greske kyrkjefedre. Og i religionshistoria. 




Eg var på sundagsskule. Dei hadde forming, og laga sauer og hyrde og gras av kitt. Det vart lima opp på ei tavle med filt og noko papir, og mange fargar. Den skulle henge på veggen.

Strekteikningar der ein skulle fargeleggje. Eg sa: "Trur ikkje eg har fargelagt på 20 år. Dette må eg prøve". "Då får du kose deg!" Det gjorde eg.

Så var det songar med rørsler, og tenning av ljos, truvedkjenning, og bibeltekstar og flanellograf. Det slo meg at flanellograf verkeleg gjer eit djupt inntrykk. Det var sauer i villmarka. Med eit vart det lagt på ein stor bjørn i åtak. Biletet var stille, men fullt av dynamikk.

Det var mat på eit langbord, og vi sat og åt og vi vaksne snakka om bygda og livet og kyrkja og planleggjing.

Legoklossar, nokre bygde. Foreldre kom og skulle hente. "No må du kome." "Jaahhhm." [Byggje, byggje, leike]. "No MÅ du kome" "Mmmhm." [Byggje, byggje, leike]. 10 minutt seinare. "Du, no er det på tide! Vi må heim!" "Ja, mmhm." [Byggje, byggje, leike].

Hm.

torsdag 17. oktober 2019

Exit. Det er ein serie med punch og intelligens og moralsk samvit. Verkeleg ein tankevekkande og interessant serie som reiser mange problemstillingar om dagens Noreg. Og med punch.

Thomas B sa eg måtte sjå det. Eg gjekk motvillig med på det, tenkte det primært var ein shocker-serie. Men den var veldig mykje betre enn eg hadde trudd.
Halldorf har forblitt pinseven. Men blitt ein slags ortodoks. Han har no eit sterkt gjennomslag i skandinavisk kyrkjelegheit, både i Dnk og blant frikyrkjelege. Blant unge og eldre. Underleg å observere. Han kunne ikkje fått det til om han hadde konvertert. Det må vere "heimskleg." Det er viktig for sosial, psykologisk, eksistensiell tryggleik. Kulturen og tradisjonen må få vere med. Og skjønt: Halldorf har gått frå eine ekstremitet til den andre, men ivaretek på mange vis båe tradisjonar. Så ei heilt gradvis rørsle er det dog ikkje. Vi får sjå korleis ting utviklar seg. I alle fall veldig spennande for meg å endeleg setje meg godt inn i ortodokse liturgiar og freiste å forstå både riter, symbolikk, liturgiske røter og ikkje minst teologi.

Men. Eg undrast på kva pinsevener tenker og seier. Eg meiner. About face. Når ein pinseleiar, den kanskje mest respekterte, går så til dei grader i ein annan retning enn mykje av praksisen og spiritualiteten i pinserørsla. Mange pinsevener har slutta seg til Bjärka Säby. Men dei andre? Halldorf har skrive bøker frå sitt pinsestandpunkt, om oldkyrkja etc. Men det er verkeleg rimeleg stor skilnad på pinseteologi og ortodoks teologi mtp. sakramentsyn, skapingsteologi, spiritualitet, kyrkje/politikk etc. etc. Det er nok rett, som han seier. At det er straumar som byrjar å røre seg på djupet. Som at...noko ikkje var berekraftig i den gamle pinseteologien. Den var i for stor grad eit "barn av si tid" (slik ein også kan seie om mange andre kristne tradisjonar).

I alle fall. I dag lærte eg kva som er den fyrste salmen som vi kjenner til, for den er ein del av den ortodokse liturgien til Johannes Krysostom, d. e. den guddomelege liturgi. Det er "Fos hilaron", d. e. "Glede-ljoset". Tilskrive Athenogenes, på tidleg 300-talet. Teksten seier noko om at inkarnasjonen er det sentrale i liturgiane, uttrykt framfor alt i nattverdssakramentet. Liturgien uttrykker samstundes "dramaet" frå skaping, til syndefall, til Jesu kome, hans død og grav og oppstode og den komande herlegdomen.

Inkarnasjonen, ja. Eg skal arbeide vidare med det, d. e. møtet mellom klassisk ortodoksi og moderne historieforskning.

Text

Greek

Φῶς ἱλαρὸν ἁγίας δόξης, ἀθανάτου Πατρός, οὐρανίου, ἁγίου, μάκαρος, Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλθόντες ἐπὶ τὴν ἡλίου δύσιν, ἰδόντες φῶς ἑσπερινόν, ὑμνοῦμεν Πατέρα, Υἱόν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα Θεόν. Ἄξιόν σε ἐν πᾶσι καιροῖς, ὑμνεῖσθαι φωναῖς αἰσίαις, Υἱὲ Θεοῦ, ζωὴν ὁ διδούς, Διὸ ὁ κόσμος σὲ δοξάζει.

English

English Lyrics - OCA
O Gladsome Light of the holy glory of the Immortal Father, heavenly, holy, blessed Jesus Christ. Now we have come to the setting of the sun and behold the light of evening. We praise God: Father, Son, and Holy Spirit. For it is right at all times to worship Thee with voices of praise, O Son of God and Giver of Life, therefore all the world glorifies Thee.