torsdag 18. juni 2020

Jo, eg skjønar nok ein god del. Eg har lese mi historie, min teologi, min filosofi, min naturvitskap. Joda. Problemet er ikkje å sjå problemstillingane, eller "sidene", eller argumenta, eller presspunkta. Problemet er heller å vurdere heilskapen og så finne ein vis veg vidare. For mitt liv, for kyrkjelyden, for bygdefellesskapet. Ja - der ligg utfordringa. For å halde på min forstand, må eg vere bunden til jorda, "bunden med sterke røter til menneske og til ting".

søndag 7. juni 2020

Snakka med ei dame i dag. Ho vaks opp på gard for lenge sidan. Eg spurte henne: Korleis var barndomen din? Ho sa: Å...ja, når vi slapp kyrne ut på beite, det var fantastisk. Ja, og sauene. Eg kunne sitje der og stelle med dei i timar. Fantastisk. Og vi hadde høns, og då vi fekk kyllingar...fantastisk.

mandag 1. juni 2020


Frå Smørklepp i kveld. 

Vi er menneske. Med sjel, liv, ande, kropp. Alt er ein einskap, som også reflekterer den mysteriøse einskapen i skaparverket som heilskap, og dets union med Gud, trur eg vi bør seie. (Noko i den retningen er vel lurt mtp. på mind/body-metafysikk).

Vi har kommunion med luft og stein og jord og dyr og planter. Vi tek inn sol i kroppen, luft i lungene, mineral og næringsstoff og fiber og mykje anna frå dyr og planter. Det er berre "utdrag". Vi tek inn så mykje anna mysteriøst, og er også ein del av det i kommunion med andre.

Men også dyr og planter har sjel, "nefesh". Det står jamvel i Bibelen. Og kanskje bør vi også seie at steinar og vatn og luft har sjel - og at jorda som heilskap også er ei sjel, ein organisme. Eg mistenker at det er sakssvarande, sjølv om alle våre ord og bilete er utilstrekkelege, og eg berre kan ane retningar og spor. (Naturlegvis ganske uvante tenkemåtar, dette her. Det er utprøvande tankar).

Skal vi då seie at jorda som heilskap også har vilje? Er ein person? Har handlekraft? Analytiske evner? Kanskje vi må det. Men jorda er også ein "contingent thing", som avhenger av Gud sjølv, Skaparen, for sin eksistens. (Klassisk teologi her, d. e. syntesen mellom hellenisme og seinjødedom/tidlegkristendom).

Mekanistisk materialisme, som har vore rådande i vestleg modernitet, kan eg i alle fall rimeleg sikkert seie at er veldig ikkje-sakssvarande. Det er også rett, som Bulgakov seier: Kristendom ligg faktisk nærare opp til klassisk, antikk mysteriereligion, polyteisme, metafysikk o. a. enn moderne mekanistisk metafysikk.

 - Dog, dette siste er (likevel) er ein modell som kan hjelpe oss å avdekke ein del samanhengar og leggje grunnen for ein del teknologiske innovasjonar. Noko er det i materialismen, men det fungerer ikkje som heilskapsmetafysikk. (+ at det medfører øydeleggjing av naturen).

lørdag 30. mai 2020

Eit dyr i skogen har det det treng i seg sjølv - i samarbeid med andre dyr, og med "naturen", breitt forstått. Skaparverket. Dyret treng ikkje iphones eller gravemaskiner eller grændis. "Teknologiar" er det flust av i skaparverket, men sjølve kroppen og "sjølvet" er liksom ein integrert del av prosessane. (Anten vi talar om dyr eller planter eller whatnot). Det er noko viktig her. I vår tid er det mogleg å la elektronikk, maskinar, mekanikk, industri bli ein "second body". Som i matrix, så å seie. "Brain in a vat". Eller som Homer Simpson i sofastolen foran tven. Og, "what's not to like" med eit slikt liv??? Det er spørsmålet. Kva tapar ein med slik teknologi? Enormt blindfelt i vestleg sivilisasjon om dagen. Men det finst motkulturar og understraumar, så å seie.

Elluls Technological Society

fredag 29. mai 2020

Møte. Kan vere effektive eller ikkje. Det er godt å også ha tid for det som ikkje er effektivt - kaffi, samtale, song, latter. Paradoksalt nok kan det vere der verkeleg framsteg vert gjort. At ein finn ut kva som er viktig, kva løysingar ein skal gå for.

15 min før møtet byrjar, møtast folk. "Settling in". Dei er ikkje ein offisiell del av møtet, men er likevel veldig viktige. Både sosialt og for innhaldet i møtet. Dei 15 minutta står ikkje på sakslista, men er "skjult viktige", så å seie.

Førebuing til møtet. Lese gjennom sakspapir, undersøke trådar, avklare ting. Kan vere like viktig som det skjer under møtet. Berre viktig at ting går rett for seg, naturlegvis.

torsdag 28. mai 2020

Byråkratiske og elektroniske system veks enormt. Mange arbeider med det, og dei vil vel helst "get by" så godt dei kan. Men fenomenet som heilskap er likevel veldig problematisk. (Diplomatisk sagt). Det gjeld å halde det enkelt, skjønar eg. Halde seg unna så mykje som ein kjenner ein kan, for det er ikkje der livet er å finne.

mandag 25. mai 2020



Vi har det moro hjå Thomas.

søndag 24. mai 2020

Emosjonar. Kjenner vi inni oss. Men dei er ikkje avgrensa til oss. Dei er kommunikasjon, trur eg. Frå planter og dyr og bygningar og bilar. "Korleis kjennest du? Korleis kjennest dette?" Opne hjarta.

Greni, gitaristen, seier at han trong mykje ro for å få kreativitet. Han reiste til eit anna land, budde på eit loft, med berre gitar og poesibøker. "Ein einskild ubehageleg telefon kan øydeleggje heile kreativiteten min." Det er som meditasjon, det er meditasjon.

Altså, å opne slusene, portane, å kome på djupet. Alt saman veldig interessante metaforar. Det tek tid. Ein må vere "i tune" med menneske og natur og whatnot. Sundfør skriv musikk når det er mørkt, og ho pregast av stemninga i naturen og det underlege ljoset. Preus reiste åleine til ein framand by og tok inn inntrykk. Etc.

Emosjonar. Interessant med det. Naturen hjelper meg å opne portane. Men eg kan også opne dei dersom eg er medviten om det, og kjenner på kjenslene mine. Internett og elektronikk stenger portane. Ofte kan emosjonar vere langt nede, så eg er borte frå meg sjølv.
Eg les Stephan Hardings Animate Earth. Gjev meg mykje glede. Han viser til prest Thomas Berry.



Kan bli spennande. Også denne:

Animism av Graham Harvey (Heftet) - Religion | Tanum nettbokhandel






Elles funderer eg på teologi. Den som seier at ein "ikkje trur", har likevel eit, skal vi seie, poetisk datamateriale å forholde seg til. Tekstar, riter, liturgi, historie etc. Alt dette er meiningsfullt, på veldig mange ulike plan. Dei moderne religionskritikarane, d. e. Feuerbach, Marx, Freud, Nietzsche mm., visste dette, men tolka det slik at "dette er falskt medvit, og handlar eigentleg om noko anna" (klassekamp, Mennesket, indre drifter, whatnot). Desse kritikkane hadde ofte mykje for seg, og var viktige. Men kunne likevel naturlegvis ikkje vere "fyllestgjerande". Likevel - dei freistar å "sjå bak", freistar å finne meining. Det tenker eg at det norske samfunnet også kunne gjere, d. e. dei som ikkje er "trygt" inni kyrkjefellesskapet. Javel - ein trur kanskje ikkje slik som "bedehuset", eller "seinmoderne protestantisme" el. l. Men kva er eigentleg fenomenet ein har med å gjere? Kva er røyndomen bak? Kvar er det pilene peikar? Då er ein over i mystikken, symbolikken, analogien, metaforikken - altså, som klassisk teologi, kunne ein også seie.

fredag 22. mai 2020

Ein refleksjon. Biotek-lov. Det eg tenker på, er som fylgjer. Lova er eit uttrykk for utvikling som allereie i sterk grad har funne stad i samfunnet. Lova manifesterer, konsoliderer, uttrykker etc. Ofte har ein i våre dagar sagt: "Verda går framover." "Vi lever i 2020". "Mørke gufs frå fortida." "Middelaldersk." Dette er sekularisert eskjatologi, dvs. det er uttrykk for apokalyptikken som vart arva frå jødedom og kristendom (og andre straumar i antikken). I nyliberal ideologi er då Guds rike å forstå som det marknadskapitalistiske og liberale samfunn, til dømes a la John Rawls eller Milton Friedman. Det finst gode sider ved denne ideologien, forståelege sider. Men også mange djupt problematiske sider. Alliansen mellom nyliberal ideologi og marknadskapitalisme og statsbyråkrati kjem til uttrykk på mange vis, men det er familieområdet som blir relevant for biotek-lova. D. e. kvinner (og for så vidt menn) skal ha utdanning og fast jobb med status, og i tillegg ha familie og born, og i tillegg ha seksuell fridom, samt også leve under kontinuerleg press frå marknadsstyrte behov og begjær, og i tillegg mangle støtte frå tradisjon og kultur og storfamilie og kyrkjefellesskap. Men alt dette er ikkje lett å omsetje i røyndom og levd liv. Biotek-lova er eit uttrykk for dette presset, slik eg tolkar ho. D. e. det er viktig å vere merksam om dette større "komplekset", dersom ein vil gå inn i tematikken, men det krev nok djupare tradisjonar og breiare fellesskap. På eit djupare plan kan ein også spørje om "vår natur" som menneske eigentleg er eit kompass vi kan lære av, og fylgje etter, for å finne "det gode liv". Kanskje vi heller bør seie: Skaparverket sin natur, så å seie.

torsdag 21. mai 2020

Eg er eit barn av bedehuset. Bedehuset, med si kulturelle historie, si situering. Komplekst. Kva skal overta for bedehuslivet, bedehusspiritualiteten framover? Vi er i limbo. Liberal ideologi demonterer felleskulturar, skikkar, institusjonar etc. Inn kjem marknad, teknologi og byråkrati. Det drivast av eit race etter kontinuerleg økonomisk vekst. Prosessen må bryte saman etter kvart, det er sikkert. (Vil eg og mange hevde). Ingenting kan vekse inn i himmelen, det er poenget i heile Gen 1-11. Mennesket er av natur eit fellesskapsvesen, kreativt, arbeidande, tenkande, lengtande. Dette kan undertrykkast og motarbeidast (som i mangt skjer no), men vi mistar ikkje vår natur. Men kva skal vekse fram? Kva type spiritualitet? Eg trur mykje av det gode i bedehustradisjonane kan førast vidare. Noko må "døy", noko må tilførast. Det skjer for så vidt kontinuerleg. Men brytningane er sterke no.

tirsdag 19. mai 2020

Mange dyr ute no, veldig også. Dei er ikkje redde. I går, gjekk på tur i skogen ved Kviteseidkleivane, retning Fjågesund. Kom til ei opning i skogen, hogstfelt. Såg eit rådyr, stort. Eg sneik meg sakte nedover i granskogen, nærmare. Det klarte ikkje å sjå meg, sjølv om det merka eg at var der.

Det bjeffa høgt, og sprang unna. Men så laga eg lokkelyd, slik som hjorten har. Eg veit ikkje heilt om det var truverdig, rådyret var også skeptisk. Men, det snudde, og kom attende. Eg sneik meg nærmare og nærmare, og vi dreiv på slik og inspiserte og såg, i kanskje 10-15 minutt. Veldig spennande.

Seinare, på Bergland, eg gjekk til skogopning der, og høyrde eit stort dyr, må nok ha vore elg. Eg køyrde vidare. Såg stor elgokse rett i vegen, mot Skafså (nedanfor der ordføraren bur). Eg ville snike meg etter og ta bilete, men hadde ikkje stad å parkere bilen. 500 m. lenger borte, eit jorde. Eg ser to elg stå roleg på jordet. Eg parkerer, går ut. Dei står roleg. Lenger oppe på jordet: To elg til! OG eit rådyr, nesten i hagen til eit hus der.

Eg snakka med sekretæren på kontoret, ho hadde opplevd det same. Masse elg, og dei er skikkeleg tame no for tida. Eg trur det har å gjere med koronatiltaka, mindre folkeliv og støy, mindre køyring og tungtransport. Og kanskje sunnare "helse" i naturen pga. mindre forureining. Kva veit vel eg. I alle fall er det ganske enkelt å oppleve dyr på nært hald no, det er gøy.

søndag 17. mai 2020

Tale på 17. mai. Eit lite drypp, ein liten dytt, ein liten tanke, ei lita kjensle. Å la Gud vere bygningsmann. Vi er søner av Adam, døtre av Eva. At vi er skapte av Gud. Vi skal forvalte, ikkje vere herre, over skaparverket. Vi kan nok vere sterke og ha mange rike evner. Men, vi er små og sårbare - i den store samanhengen - og treng å behandle kvarandre deretter.

"Det nye normal". "Vi treng ein ny normal". Vi gjer det. Men vegen dit er det ikkje så lett å finne. Mest gjeld det, trur eg, å gjere merksam om det. "Lær oss å ta vare på skaparverket, og dela dine gåver rett." Gud "mettar dei svoltne," men "støyter stormenn ned frå trona". Han "sender dei rike tomhendte bort."

fredag 15. mai 2020

Eg ser på musikk-instrument. Underleg. Eg les og vurderer og tenker. Kva merke er best? Kva modell? Opp og ned, venstre og høgre. Og ender til slutt opp med: Yamaha. El-piano? Mange gode. Men, yamaha. PA? Mykje bra, men...Yamaha. Trommer, då. Masse bra! Men, yamaha. Godt å ha solide musikkinstrument. Gjev mykje glede.